Bảy lý do cha mẹ nên giúp trẻ tránh lệ thuộc vào màn hình

BẢY LÝ DO CHA MẸ NÊN GIÚP TRẺ TRÁNH LỆ THUỘC VÀO MÀN HÌNH

Đừng vội “chữa” sự buồn chán của trẻ bằng màn hình

Trong nhiều gia đình hôm nay, màn hình trở thành giải pháp nhanh nhất mỗi khi trẻ “không biết làm gì”. Tuy nhiên, các nhà giáo dục và chuyên gia truyền thông cho thấy sự buồn chán không phải là kẻ thù của trẻ em. Chính những khoảng trống ấy giúp trẻ tưởng tượng, quan sát thế giới và học cách suy nghĩ độc lập. Việc thiết lập một “chế độ ăn kỹ thuật số” lành mạnh không nhằm loại bỏ công nghệ, nhưng giúp trẻ sử dụng màn hình cách có ý thức. Dưới đây là bảy lý do giúp các bậc phụ huynh suy nghĩ lại về thói quen này.

Nguồn bài viết: Seven reasons to keep children from constantly being in front of screens – Family and Media

Chuyển ngữ: BTT Thần học Truyền Thông

Bạn đã từng nghe đến “chế độ ăn kỹ thuật số” chưa?

“Chế độ ăn kỹ thuật số” là cách nói hình ảnh để chỉ việc xây dựng một mối tương quan lành mạnh với các thiết bị công nghệ mà chúng ta sử dụng hằng ngày. Điều này có nghĩa là biết sử dụng chúng cách chừng mực, không để nhịp sống tự nhiên của con người bị thế giới kỹ thuật số lấn át và điều khiển.

Đối với trẻ em, điều này càng quan trọng hơn. Những thói quen nhỏ trong việc sử dụng màn hình hôm nay có thể ảnh hưởng lâu dài đến cách các em học hỏi, suy nghĩ và xây dựng tương quan với người khác trong tương lai.

Khi màn hình trở thành “liều thuốc” chống lại sự buồn chán

Một trong những lý do phổ biến khiến chúng ta tìm đến màn hình là sự buồn chán. Khi không có việc gì để làm, chúng ta bật tivi. Khi có vài phút rảnh, chúng ta cầm điện thoại lên để lướt tin tức hoặc mạng xã hội.

Hãy nhớ lại lần gần đây nhất bạn phải chờ đợi ở phòng khám, bưu điện hay tại một quầy dịch vụ. Khi ấy điện thoại của bạn ở đâu, trong túi hay trên tay? Và những người xung quanh bạn thì sao?

Rất có thể nhiều người đã cầm điện thoại để giết thời gian, trả lời tin nhắn, đọc tin tức hoặc lướt mạng xã hội.

Bây giờ hãy nghĩ đến lần gần đây nhất bạn gần như quên mất mình có điện thoại. Có lẽ đó là lúc bạn đang trò chuyện vui vẻ với ai đó, đang tận hưởng một cuộc gặp gỡ thật sự, mặt đối mặt.

Nếu người lớn quen lấp đầy mọi khoảng trống bằng màn hình, chúng ta rất dễ truyền lại thói quen ấy cho con cái, đôi khi mà không nhận ra. Trẻ sẽ học cách tìm đến màn hình mỗi khi không biết phải làm gì với thời gian của mình.

Vì thế, thay vì lấp đầy mọi khoảnh khắc buồn chán của trẻ bằng màn hình, cha mẹ có thể nhìn sự buồn chán theo một cách khác. Dưới đây là bảy lý do giúp chúng ta suy nghĩ lại.

1. SỰ BUỒN CHÁN GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN TRÍ TƯỞNG TƯỢNG

“Mẹ ơi, con không biết làm gì cả!” con trai tôi nói vào một buổi sáng mùa hè.

Tôi trả lời: “Tốt quá. Đó là lúc tuyệt vời nhất để con nghĩ ra một điều mới.”

Cậu bé hơi thất vọng. Con có lẽ mong tôi sẽ gợi ý một trò chơi hoặc cho phép xem hoạt hình. Nhưng điều đó đã không xảy ra. Chỉ mười phút sau, hành lang trong nhà biến thành một con đường hai làn, nơi những con thú bông đang đi taxi. Trò chơi ấy kéo dài hơn hai giờ.

Chính trong những khoảnh khắc tưởng chừng buồn chán như thế, trí tưởng tượng của trẻ lại hoạt động mạnh mẽ nhất.

2. KHI KHÔNG BỊ MÀN HÌNH CHIẾM CHỖ, TRẺ QUAN SÁT THẾ GIỚI RÕ HƠN

Trong xe hơi, ở công viên hay ở nhà, một đứa trẻ không dành phần lớn thời gian cho màn hình sẽ là một đứa trẻ biết quan sát. Các em chú ý đến những điều nhỏ bé quanh mình, từ âm thanh, mùi hương cho đến ánh mắt của người khác.

Đời sống thường ngày có nhịp điệu riêng của nó. Khi trẻ không vội vàng chạy trốn khỏi những khoảnh khắc chậm rãi ấy, các em học cách cảm nhận thế giới và ý thức rõ hơn về những gì đang diễn ra xung quanh.

Sự thinh lặng vì thế không phải là khoảng trống vô nghĩa. Đó là không gian giúp con người lắng nghe, suy nghĩ và trưởng thành.

3. KHI KHÔNG BỊ MÀN HÌNH CHIẾM TRỌN SỰ CHÚ Ý, TRẺ ĐẶT RA NHIỀU CÂU HỎI HƠN

Một đứa trẻ dành hàng giờ trước trò chơi điện tử thường không còn nhiều chỗ cho sự tò mò và ngạc nhiên. Tâm trí của trẻ luôn bận rộn, thậm chí quá tải.

Điều này không có nghĩa là phải xem công nghệ như kẻ thù. Khi được sử dụng chừng mực, công nghệ cũng có những lợi ích nhất định. Một trò chơi điện tử được thiết kế tốt có thể giúp trẻ rèn luyện khả năng lập chiến lược và giải quyết vấn đề.

Nhưng khi công nghệ chiếm quá nhiều thời gian trong ngày, nó không mở rộng trí tuệ mà có thể giới hạn khả năng suy nghĩ của trẻ.

4. TRẢI NGHIỆM THỰC GIÚP TRẺ HỌC CÁCH SUY NGHĨ ĐỘC LẬP

Phim hoạt hình, trò chơi điện tử hay video trên mạng thường kể câu chuyện của người khác. Việc theo dõi những câu chuyện ấy trong mức độ vừa phải có thể mang lại tác động tích cực. Trẻ có thể đồng cảm với nhân vật, học hỏi từ những câu chuyện hay và tìm thấy cảm hứng.

Tuy nhiên, nếu liên tục sống trong một thế giới ảo như thế mà không có giới hạn, trẻ sẽ dần xa rời thế giới thực mà mình đang sống.

Trẻ em cần được nhìn thế giới bằng chính đôi mắt của mình, chạm vào thực tại, khám phá và đặt câu hỏi về nó.

5. SÁNG TẠO THƯỜNG BẮT ĐẦU KHI TRẺ KHÔNG BIẾT PHẢI LÀM GÌ

Người lớn chúng ta trước hết không nên sợ sự buồn chán của trẻ. Khi không bị kích thích liên tục bởi màn hình, trẻ thường biết cách tìm kiếm nguồn lực nơi chính mình.

Các em có thể sáng tạo ra trò chơi từ những điều rất đơn giản. Một chiếc hộp, vài con thú bông hay một góc hành lang cũng có thể trở thành cả một thế giới tưởng tượng.

Thay vì lo lắng khi con nói “con chán quá”, đôi khi cha mẹ có thể xem đó là khởi đầu của một điều mới mẻ.

6. SỬ DỤNG MÀN HÌNH CÓ Ý THỨC GIÚP GIA ĐÌNH GẦN NHAU HƠN

Công nghệ, khi được sử dụng đúng mức, có thể trở thành một trợ thủ tốt cho đời sống gia đình. Nhưng khi mỗi người đều chìm trong màn hình riêng của mình, những thiết bị vốn được tạo ra để kết nối lại có thể vô tình trở thành rào cản của sự gặp gỡ.

Một bữa ăn không có điện thoại, một buổi tối cùng trò chuyện hay cùng đọc sách có thể trở thành những khoảnh khắc quý giá nuôi dưỡng tình thân trong gia đình.

7. KHI MÀN HÌNH KHÔNG CHIẾM TRỌN NGÀY SỐNG, NÓ TRỞ NÊN Ý NGHĨA HƠN

Khi tivi và các thiết bị điện tử được sử dụng không giới hạn, một hiện tượng lạ thường xảy ra. Trẻ dễ nhanh chóng mất hứng thú với chương trình mình đang xem và hiếm khi xem đến hết.

Điều này xảy ra vì các em đã quen với việc để truyền thông chạy như một âm thanh nền trong đời sống, chứ không còn là một trải nghiệm thật sự.

Thực tế cho thấy những trẻ không có giới hạn về màn hình thường đòi xem tivi nhiều hơn. Tuy nhiên, khi đã bật lên, các em lại nhanh chóng bỏ qua và chuyển sang việc khác, ngay cả khi tivi vẫn đang bật. Khi điều gì luôn sẵn có, nó cũng dễ mất đi ý nghĩa. Màn hình cũng vậy.

Vì thế, cha mẹ có thể bắt đầu bằng những bước đơn giản. Hãy đặt ra những giới hạn rõ ràng về thời gian và cùng con quyết định mỗi ngày có thể xem bao nhiêu tập phim hoặc sử dụng thiết bị trong bao lâu.

Khi đó, trẻ sẽ học được cách thưởng thức những gì mình xem một cách trọn vẹn hơn, thay vì chỉ lướt qua như một thói quen vô thức.