Trí tuệ nhân tạo và “nguy cơ phi nhân hóa”: Vatican trước thách đố của thời đại số

Khi Thung lũng Silicon đang chạy đua chế tạo những cỗ máy có khả năng suy nghĩ, sáng tạo, và có lẽ vượt qua cả trí tuệ con người, Vatican đã trình bày một trong những tiếng nói toàn cầu nổi bật nhất, đặt vấn đề về con đường mà các tỷ phú công nghệ đang vạch ra cho nhân loại. Trong văn kiện gần đây về AI, Đức Giáo hoàng Lêô XIV cảnh báo về “nguy cơ phi nhân hóa”. Đằng sau lời cảnh báo ấy là một câu hỏi đã chiếm vị trí trung tâm trong suy tư của các triết gia và thần học gia suốt nhiều thế kỷ: làm người nghĩa là gì?

Tại Rôma, Isobel Cockerell tìm hiểu liệu câu trả lời cho câu hỏi ngàn đời ấy có còn đứng vững khi đối diện với thời đại trí tuệ nhân tạo hay không. Cô tìm đến Cha Michael Baggot, một linh mục Công giáo và giáo sư giảng dạy các môn về AI, đạo đức học và chủ nghĩa xuyên nhân học tại các đại học thuộc Vatican. Là người thường xuyên tham dự các cuộc gặp gỡ giữa hàng giáo sĩ và giới lãnh đạo công nghệ, cha nhận thấy viễn tượng của Thung lũng Silicon về AI mang dáng dấp gần như tôn giáo, khi tuyên bố có thể chấm dứt sự bất định, đau khổ, và thậm chí cả cái chết. “Tôi cũng thuộc về một tôn giáo tin vào sự sống đời đời,” cha nói. Cha cảm thấy giằng co trước các tham vọng của giới tinh hoa công nghệ. Cha hy vọng AI có thể đưa tới “sự triển nở toàn diện của con người”, nhưng trong đời sống mục vụ, cha cũng nhận thấy AI có thể làm suy giảm giá trị của những hành vi rất người, như chăm sóc và hy sinh vì thiện ích của tha nhân.

Isobel cũng trò chuyện với doanh nhân công nghệ Bryan Johnson, người được biết đến qua những nỗ lực triệt để nhằm đánh bại tiến trình lão hóa của con người và đạt tới sự sống bất tử. Ông nói rằng, khi xây dựng AI siêu trí tuệ, có thể trên thực tế nhân loại đang xây dựng Thiên Chúa. Ông hướng đến một tương lai trong đó “cấu trúc quyền lực đang hình thành này không còn lấy con người làm trung tâm nữa.”

Trong tập Podcast của BBC.com có tên Heart and Soul khảo sát liệu một định chế được xây dựng trên truyền thống cổ xưa có thể định hình cách có ý nghĩa hướng đi của công nghệ có sức gây xáo trộn lớn nhất trong thời đại chúng ta hay không. Đồng thời, chương trình cũng mời gọi cả những người tin lẫn những người hoài nghi suy tư về tác động mà trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra đối với nhân loại.

Kính mời quý vị lắng nghe toàn bộ nội dung tập Podcast này tại link: BBC Audio | The Documentary Podcast | The Vatican's AI battle