ĐỨC GIÁO HOÀNG PHANXICÔ VÀ THẦN HỌC TRUYỀN THÔNG: GẶP GỠ, PHẨM GIÁ VÀ HIỆP THÔNG

Đức Giáo hoàng Phanxicô để lại cho Giáo hội một di sản truyền thông không chỉ qua những lời ngài nói, mà còn qua cách ngài mời gọi con người đến gần, lắng nghe và quan tâm đến nhau. Trong giáo huấn của ngài, truyền thông không đơn thuần là chuyển tải thông tin hay mở rộng sức ảnh hưởng. Đó còn là một hoạt động mang trách nhiệm nhân bản và thiêng liêng: lời nói, hình ảnh và phương tiện kỹ thuật phải phục vụ phẩm giá con người, sự thật và đời sống cộng đồng.

Tìm hiểu những đóng góp của Đức GH Phanxicô cho truyền thông Công giáo, vì vậy, cũng là tìm hiểu cách Giáo hội có thể hiện diện giữa thế giới: một sự hiện diện biết gặp gỡ, làm chứng và xây dựng hiệp thông.

1. Một cuộc đời phục vụ và một định hướng truyền thông

Đức Phanxicô, tên khai sinh là Jorge Mario Bergoglio, sinh ngày 17 tháng 12 năm 1936 tại Buenos Aires, Argentina. Ngài gia nhập Dòng Tên năm 1958, chịu chức linh mục ngày 13 tháng 12 năm 1969, được tấn phong giám mục năm 1992, trở thành Tổng giám mục Buenos Aires năm 1998 và được Đức Gioan Phaolô II nâng lên hàng hồng y năm 2001. Ngày 13 tháng 3 năm 2013, ngài được bầu làm giáo hoàng thứ 266 của Giáo hội Công giáo, trở thành vị giáo hoàng đầu tiên thuộc Dòng Tên và đầu tiên đến từ châu Mỹ. Triều đại của ngài kết thúc khi ngài qua đời ngày 21 tháng 4 năm 2025.[1] Trong triều đại ấy, Đức GH Phanxicô ban hành mười hai sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội, từ năm 2014 đến năm 2025. Các sứ điệp đề cập đến những chủ đề gần gũi với đời sống: gặp gỡ, gia đình, lòng thương xót, hy vọng, sự thật, cộng đồng, kể chuyện, trực tiếp chứng kiến, lắng nghe, nói bằng trái tim và trí tuệ nhân tạo.

Dù được viết trong những hoàn cảnh khác nhau, các văn bản cùng gợi lên một định hướng: truyền thông cần được đánh giá theo khả năng phục vụ con người và xây dựng các mối tương quan, chứ không chỉ theo tốc độ, độ phủ sóng phổ biến hoặc sức hấp dẫn.

2. Truyền thông trong sứ mạng của một Giáo hội “đi ra”

Trong Tông huấn Evangelii gaudium, Đức GH Phanxicô trình bày hình ảnh một Giáo hội “đi ra”: chủ động đến với người khác, bước vào đời sống của họ, đồng hành và kiên nhẫn với những tiến trình phát triển (số 24).[2] Định hướng này soi sáng cách hiểu về truyền thông Công giáo. Người loan báo Tin Mừng không thể chỉ quan tâm đến việc thông điệp đã được gửi đi hay chưa. Họ còn cần nhận biết người tiếp nhận đang sống trong hoàn cảnh nào, mang những câu hỏi gì và gặp những trở ngại nào trong việc đón nhận lời được trao.

Truyền thông vì vậy gắn với sự hiện diện. Một nội dung đúng vẫn có thể trở nên xa lạ nếu ngôn ngữ không phù hợp hoặc nếu người truyền đạt không hiểu kinh nghiệm của người nghe. Ngược lại, sự gần gũi không bảo đảm chất lượng truyền thông nếu thiếu chiều sâu và sự trung thành với điều cần nói.

Trong những suy tư về loan báo Tin Mừng và giảng thuyết, Đức GH Phanxicô quan tâm đến cả nội dung, cách diễn đạt và hoàn cảnh tiếp nhận (số 34-39, 127-129, 135-159).[2] Từ đó, có thể nhận ra một nguyên tắc quan trọng: sứ điệp đức tin không thể được tách khỏi trách nhiệm đối với người nghe.

Truyền thông của một Giáo hội đi ra, do đó, vượt quá hoạt động quảng bá hoặc quản trị hình ảnh. Nó góp phần vào việc hiện diện, làm chứng và đồng hành, để Tin Mừng có thể được nghe và được nhận ra trong đời sống.

3. Văn hóa gặp gỡ: Đến gần để trở nên người thân cận

Sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội năm 2014 mang chủ đề “Truyền thông phục vụ một nền văn hóa gặp gỡ đích thực”. Đây là một điểm khởi đầu quan trọng để hiểu định hướng truyền thông của Đức Phanxicô.[3] Ngài nhận ra một nghịch lý: các phương tiện kỹ thuật làm con người dễ kết nối hơn, nhưng những chia rẽ, bất bình đẳng và loại trừ vẫn tồn tại. Khoảng cách địa lý có thể được thu hẹp mà khoảng cách giữa người với người chưa chắc đã giảm đi.

Trong hoàn cảnh ấy, truyền thông có khả năng giúp con người nhận ra mình thuộc về cùng một gia đình nhân loại. Tuy nhiên, khả năng này chỉ trở thành hiện thực khi việc kết nối mở ra sự hiểu biết, liên đới và quan tâm.

Qua dụ ngôn người Samari nhân hậu, Đức GH Phanxicô đặt truyền thông trong câu hỏi về người thân cận. Vấn đề không chỉ là xác định ai ở gần mình, nhưng là học cách trở nên gần gũi với người khác. Người Samari không dừng lại ở việc nhìn thấy người bị thương; ông đến gần và đáp lại tình cảnh của người ấy.

Đọc trong viễn tượng truyền thông, dụ ngôn gợi lên một trách nhiệm: thông tin về đau khổ của người khác không nên chỉ trở thành điều để quan sát hoặc tiêu thụ. Nó có thể trở thành lời mời gọi quan tâm và hành động.

Gặp gỡ, vì vậy, sâu hơn tiếp xúc hay thu hút sự chú ý. Gặp gỡ là nhìn nhận người khác như một chủ thể có phẩm giá, có câu chuyện và có khả năng đáp lời. Khi người tiếp nhận chỉ được xem như đối tượng cần tác động hoặc dữ liệu cần khai thác, truyền thông có nguy cơ bị công cụ hóa.

Từ giáo huấn này, có thể suy nghĩ lại về những tiêu chuẩn đánh giá truyền thông Công giáo. Số lượt xem và mức độ lan truyền vẫn hữu ích, nhưng chưa đủ. Một câu hỏi quan trọng hơn là: hoạt động ấy có giúp con người hiểu nhau, quan tâm đến nhau và sống có trách nhiệm hơn hay không?

 4. Từ kết nối kỹ thuật đến hiệp thông

Nếu gặp gỡ là điểm khởi đầu, thì câu hỏi tiếp theo là liệu những cuộc gặp gỡ ấy có hình thành các mối tương quan bền vững hay không.

Sứ điệp năm 2019, với chủ đề “Chúng ta là chi thể của nhau: Từ cộng đồng mạng đến cộng đồng nhân loại”, tiếp tục suy tư theo hướng này.[4]

Đức GH Phanxicô nhìn nhận internet như một nguồn lực mở rộng khả năng tiếp cận tri thức và xây dựng quan hệ. Đồng thời, ngài cảnh báo về thông tin sai lệch, việc thao túng dữ liệu cá nhân và những cộng đồng xác định căn tính của mình bằng cách đối lập với người khác.

Một mạng lưới đông người chưa chắc là một cộng đồng. Một nhóm có cùng quan điểm cũng chưa chắc sống tinh thần hiệp thông, nhất là khi sự gắn kết được xây dựng trên việc chế giễu, loại trừ hoặc công kích những người bên ngoài.

Hình ảnh thân thể và các chi thể trong thư Êphêsô giúp đặt vấn đề trong một viễn tượng thần học. Các chi thể có sự khác biệt, nhưng sự khác biệt ấy không phủ nhận việc thuộc về nhau. Tương tự, cộng đồng nhân loại không trưởng thành bằng cách xóa bỏ mọi khác biệt, nhưng bằng cách học sống trong liên đới và trách nhiệm.

Trong Fratelli tutti, Đức GH Phanxicô cũng lưu ý rằng giao tiếp kỹ thuật số không thể đơn giản thay thế những yếu tố của cuộc gặp gỡ trực tiếp: cử chỉ, nét mặt, sự im lặng và ngôn ngữ thân thể. Một số hình thức tương tác trực tuyến có thể nuôi dưỡng sự công kích hoặc tạo cảm giác thân mật mà thiếu nền tảng tương quan vững chắc (số 42-50).[5]

Những nhận định này không phủ nhận giá trị của đời sống trực tuyến. Chúng nhắc rằng kết nối kỹ thuật chưa tự động trở thành hiệp thông. Điều quyết định vẫn là cách con người nhìn nhận và đối xử với nhau.

Đối với Giáo hội, hiện diện trên môi trường số vì vậy cần hướng đến những mối tương quan có chiều sâu: giúp con người được lắng nghe, được nâng đỡ và được nối kết với đời sống đức tin của cộng đoàn.

5. Lắng nghe và nói bằng trái tim

5.1. Lắng nghe: Dành chỗ cho người khác

Hiệp thông không được tạo nên chỉ bằng việc cùng hiện diện trong một mạng lưới. Nó đòi hỏi những thực hành cụ thể, trong đó lắng nghe giữ vai trò nền tảng.

Sứ điệp năm 2022, “Lắng nghe bằng đôi tai của trái tim”, trình bày lắng nghe như một thái độ nội tâm đón nhận người khác, vượt quá việc tiếp nhận âm thanh hoặc dữ liệu.[6]

Lắng nghe thực sự đòi hỏi người nghe không vội phán đoán và không chỉ tìm những điều xác nhận quan điểm của mình. Nó dành chỗ cho sự khác biệt, cho những kinh nghiệm chưa được hiểu và cho những tiếng nói dễ bị bỏ qua.

Ở bình diện thần học, Đức GH Phanxicô đặt lắng nghe trong tương quan giữa Thiên Chúa và con người. Đời sống đức tin bắt đầu từ việc đón nhận lời Thiên Chúa và đáp lại. Giáo hội vì vậy không chỉ là cộng đoàn có điều để nói, nhưng còn là cộng đoàn cần biết lắng nghe.

Định hướng này mang ý nghĩa cụ thể đối với truyền thông Công giáo. Việc xây dựng nội dung cần gắn với những hình thức lắng nghe thực chất, đặc biệt đối với người trẻ, người nghèo, người bị tổn thương và những người cảm thấy xa cách Giáo hội. Nếu thiếu điều đó, truyền thông mục vụ có thể phản ánh chủ yếu các giả định của người truyền đạt hơn là hoàn cảnh của người tiếp nhận.

5.2. Nói sự thật trong tình bác ái

Sứ điệp năm 2023, “Nói bằng trái tim: Sự thật trong tình bác ái”, tiếp nối việc lắng nghe bằng suy tư về cách nói.[7]

Đức GH Phanxicô không đặt sự thật và tình bác ái thành hai lựa chọn đối nghịch. Điều cần tránh không phải là nói sự thật khó nghe, nhưng là nói mà thiếu tình bác ái.

Một nội dung có thể chính xác nhưng vẫn được sử dụng để làm nhục hoặc loại trừ. Vì thế, trách nhiệm truyền thông bao gồm cả điều được nói và cách nói điều ấy. Sự rõ ràng không cần phải đi cùng khinh miệt; bất đồng không buộc phải trở thành công kích.

Tuy nhiên, nói bằng trái tim cũng không có nghĩa là né tránh những sai trái hoặc làm nhẹ đi trách nhiệm. Trong Fratelli tutti, đối thoại đích thực gắn với việc tìm kiếm sự thật và những nền tảng nâng đỡ đời sống chung (số 198-205).[5]

Tình bác ái vì vậy cần đi cùng sự ngay thẳng. Nó giúp việc trình bày sự thật hướng đến hiểu biết, sửa chữa và hòa giải, thay vì chỉ nhằm giành phần thắng.

6. Sự thật, tin giả và trách nhiệm truyền thông

Lắng nghe và nói bằng trái tim không thay thế trách nhiệm đối với sự thật. Ngược lại, chúng đòi hỏi người truyền thông phải kiểm chứng và trình bày thông tin một cách có trách nhiệm.

Sứ điệp năm 2018, “Sự thật sẽ giải phóng anh em: Tin giả và báo chí vì hòa bình”, đặt khả năng truyền thông trong kế hoạch của Thiên Chúa.[8]

Con người được tạo dựng theo hình ảnh Đấng Tạo Hóa và có khả năng biểu đạt, chia sẻ điều chân, thiện, mỹ. Tuy nhiên, sự kiêu ngạo và ích kỷ có thể làm biến dạng khả năng ấy. Truyền thông có thể phục vụ sự thật, nhưng cũng có thể trở thành phương tiện lừa dối và chia rẽ.

Tin giả, do đó, không chỉ là một vấn đề kỹ thuật. Nó còn liên quan đến động cơ và thái độ của con người. Định kiến, sợ hãi hoặc lợi ích nhóm có thể khiến một người tin và chia sẻ nội dung vì nó phù hợp với cảm xúc của mình hơn là vì nó có căn cứ.

Trách nhiệm truyền thông bao gồm việc kiểm tra tính xác thực và xem xét bối cảnh. Một dữ kiện đúng vẫn có thể gây hiểu lầm nếu bị cắt bỏ những thông tin cần thiết hoặc được trình bày theo hướng kích động.

Truyền thông Công giáo phục vụ sự thật không chỉ bằng việc tránh thông tin sai, mà còn bằng việc giúp độc giả hiểu đúng, phân biệt rõ và hình thành phán đoán có trách nhiệm.

7. Kể chuyện: Ký ức, căn tính và chứng tá

Sứ điệp năm 2020, “Để ngươi thuật lại cho con cháu: Cuộc sống trở thành lịch sử”, suy tư về vai trò của những câu chuyện trong đời sống con người.[9] Những câu chuyện giúp con người nhận ra nguồn gốc, hiểu kinh nghiệm và định hướng tương lai. Chúng cũng có thể định hình cách nhìn về người khác. Một câu chuyện có khả năng làm sáng tỏ phẩm giá, nhưng cũng có thể giản lược một đời người thành định kiến hoặc một tình tiết gây chú ý.

Trong viễn tượng đức tin, kể chuyện không chỉ là kỹ thuật làm cho thông điệp hấp dẫn hơn. Kinh Thánh kể về tương quan giữa Thiên Chúa và con người trong lịch sử. Đức GH Phanxicô đặt việc kể chuyện trong tương quan với Đức Kitô, nơi Thiên Chúa đi vào lịch sử nhân loại (số 3-4).[9]

Chứng tá Kitô giáo vì vậy không đơn thuần truyền đạt một ý tưởng. Nó biểu lộ cách cuộc gặp gỡ với Đức Kitô có thể biến đổi đời sống cụ thể của một con người.

Từ đây có thể nhận ra một trách nhiệm đối với truyền thông mục vụ: người được kể không nên trở thành công cụ minh họa cho một thông điệp đã được định sẵn. Câu chuyện cần tôn trọng sự phong phú, tiếng nói và hoàn cảnh của họ. Một câu chuyện có sức nâng đỡ không nhất thiết là câu chuyện không có bóng tối. Đó có thể là câu chuyện giúp người đọc nhận ra phẩm giá và khả năng hy vọng ngay trong những hoàn cảnh khó khăn.

8. Trí tuệ nhân tạo và sự khôn ngoan của trái tim

Những tiêu chuẩn về sự thật, phẩm giá và trách nhiệm trở nên đặc biệt cấp thiết khi trí tuệ nhân tạo tham gia ngày càng sâu vào việc sản xuất và phân phối nội dung.

Sứ điệp năm 2024, “Trí tuệ nhân tạo và sự khôn ngoan của trái tim: Hướng đến một nền truyền thông trọn vẹn tính người”, đặt câu hỏi về cách con người có thể hướng sự chuyển đổi kỹ thuật này về thiện ích.[10]

Đức GH Phanxicô không lựa chọn thái độ bài bác công nghệ, cũng không đồng nhất đổi mới kỹ thuật với tiến bộ nhân bản. Điều cần thiết là khả năng phân định: công nghệ giúp con người sống có trách nhiệm hơn, hay khiến họ dễ bị thao túng và lệ thuộc hơn?

Trong sứ điệp, “trái tim” được hiểu theo nghĩa Kinh Thánh: nơi của tự do và quyết định, biểu tượng của sự thống nhất nội tâm, và nơi con người gặp gỡ Thiên Chúa. “Sự khôn ngoan của trái tim” vì vậy không đồng nghĩa với cảm xúc chủ quan. Đó là khả năng liên kết quyết định với hệ quả, đời sống cá nhân với cộng đồng, sự cao quý với tính dễ bị tổn thương của con người. Ngài còn trình bày sự khôn ngoan ấy như một ân ban của Chúa Thánh Thần.[10]

Từ định hướng này, có thể nhận ra rằng khả năng tạo ra nội dung không tự động bảo đảm sự thật hoặc trách nhiệm. Một hệ thống có thể xử lý dữ liệu và tạo ra lời văn thuyết phục, nhưng người sử dụng vẫn phải chịu trách nhiệm về việc lựa chọn, kiểm chứng và công bố.

Đối với truyền thông Công giáo, sử dụng AI cần đi cùng sự thận trọng: kiểm tra nguồn, bảo vệ dữ liệu cá nhân, xác định trách nhiệm biên tập và minh bạch khi việc sử dụng công nghệ có ý nghĩa đối với người đọc. Công nghệ có thể hỗ trợ công việc, nhưng không thay thế lương tâm, sự phân định và trách nhiệm của người truyền thông.

9. Truyền thông hy vọng và việc “giải giới” ngôn ngữ

Sứ điệp năm 2025, “Hãy chia sẻ cách hiền hòa niềm hy vọng trong lòng anh em”, tiếp nối những chủ đề đã hiện diện trong giáo huấn truyền thông của Đức Phanxicô.[11] Trước thông tin sai lệch, phân cực và sự tập trung quyền lực dữ liệu, ngài mời gọi những người làm truyền thông trở thành người truyền đạt hy vọng. Một điểm nhấn là nhu cầu “giải giới” truyền thông: thanh lọc sự gây hấn, tránh giản lược thực tại thành khẩu hiệu và không sử dụng lời nói như vũ khí để kích động hoặc làm tổn thương.

Khi người khác chỉ còn được nhìn như đối thủ hay kẻ thù, khuôn mặt và phẩm giá của họ dễ bị che khuất. Truyền thông khi ấy có thể củng cố sự chia rẽ thay vì giúp con người hiểu nhau.

Hy vọng không có nghĩa là chỉ đăng những tin tích cực hoặc né tránh đau khổ. Truyền thông hy vọng vẫn phải đối diện với bất công, thất bại và những tổn hại. Nhưng nó không giản lược con người vào một viễn tượng tuyệt vọng; nó giúp nhận ra khả năng đáp lại, sửa chữa và cùng nhau hành động.

Vì thế, hy vọng cần đi cùng sự thật và trách nhiệm. Một lời an ủi thiếu căn cứ không thể thay thế việc nhìn nhận đau khổ. Ngược lại, một bản tin về đau khổ có thể mở ra hy vọng khi giúp người đọc hiểu hoàn cảnh và nhận ra những khả năng liên đới.

10. Cải tổ truyền thông để phục vụ sứ mạng

Đóng góp của Đức GH Phanxicô còn thể hiện ở bình diện tổ chức. Ngày 27 tháng 6 năm 2015, ngài ban hành Tông thư dưới dạng tự sắc thiết lập Ban Thư ký Truyền thông (Secretariat for Communication), một cơ quan của Giáo triều Rôma.[12] Văn bản nhận định rằng sự phát triển của truyền thông số, hội tụ và tương tác đòi hỏi phải suy nghĩ lại hệ thống thông tin Tòa Thánh. Cơ quan mới được thiết lập nhằm từng bước tích hợp các đơn vị truyền thông, hướng đến sự phối hợp và quản lý thống nhất.

Quyết định này cho thấy việc thích ứng với môi trường truyền thông không chỉ liên quan đến công cụ. Nó còn đòi hỏi điều chỉnh cơ cấu, phương thức làm việc và sự cộng tác.

Tuy nhiên, mục tiêu cải tổ cần được phân biệt với hiệu quả thực tế. Văn bản thành lập cho biết định hướng và cơ sở pháp lý; việc đánh giá kết quả đòi hỏi những khảo sát riêng.

Điểm đáng lưu ý ở đây là chính Đức GH Phanxicô đặt việc tổ chức hệ thống truyền thông trong mục tiêu phục vụ sứ mạng Giáo hội. Cơ cấu và công nghệ không phải mục đích cuối cùng, nhưng là những phương tiện cần được sắp xếp để phục vụ tốt hơn.

11. Một di sản cho thần học và thực hành truyền thông

Những suy tư của Đức GH Phanxicô không chỉ là lời khuyên về cách làm sao để có một nền truyền thông tốt. Mà nền truyền thông ấy cần được đặt trên các nền tảng thần học: con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa; đức tin bao hàm việc lắng nghe và đáp lời; đời sống cộng đồng được soi sáng bởi hình ảnh thân thể và các chi thể; việc kể chuyện gắn với lịch sử cứu độ và Đức Kitô.

Chiều kích nhân bản của truyền thông, vì vậy, không đứng ngoài đức tin. Nó biểu lộ cách hiểu Kitô giáo về phẩm giá con người và ơn gọi sống trong tương quan với Thiên Chúa và tha nhân.

Từ các văn kiện được khảo sát, có thể nhận diện ba nét nổi bật trong di sản của ngài:

- Đặt con người ở trung tâm: người tiếp nhận là một chủ thể có phẩm giá, không chỉ là đối tượng tác động.

- Hướng kết nối đến hiệp thông: sự hiện diện trên các phương tiện truyền thông cần phục vụ những mối tương quan có trách nhiệm.

- Đặt công nghệ dưới sự phân định: hiệu quả kỹ thuật phải được đánh giá theo sự thật, công ích và khả năng phục vụ con người.

Những định hướng này không giải quyết sẵn mọi vấn đề. Chúng vẫn đặt ra những câu hỏi cho Giáo hội: làm thế nào để người yếu thế thực sự được lên tiếng? Làm thế nào kết hợp ngôn ngữ gần gũi với nội dung đức tin chính xác? Làm thế nào duy trì lắng nghe trong môi trường ưu tiên tốc độ và phản ứng tức thời?

Đó là những câu hỏi cần được tiếp tục bằng đào tạo, nghiên cứu và thực hành mục vụ.

Kết luận

Di sản truyền thông của Đức Giáo hoàng Phanxicô không thể được giản lược vào phong cách cá nhân hoặc mức độ hiện diện trên các phương tiện truyền thông. Đóng góp sâu sắc của ngài nằm ở việc đặt truyền thông dưới ánh sáng của gặp gỡ, phẩm giá, sự thật, tình bác ái và hy vọng.

Ngài không phủ nhận nhu cầu về hiệu quả kỹ thuật, nhưng đặt hiệu quả ấy dưới sự hướng dẫn của những tiêu chuẩn nhân bản và thần học. Sự kết nối cần mở ra tương quan; thông tin cần gắn với sự thật; hiện diện truyền thông cần phục vụ hiệp thông.

Đối với Giáo hội hôm nay, định hướng ấy là lời mời gọi suy nghĩ không chỉ về điều mình truyền đạt, mà còn về cách thức và hệ quả của việc truyền đạt. Truyền thông Công giáo trở nên có ý nghĩa khi giúp con người được nhìn nhận, được lắng nghe và được nâng đỡ để sống trong sự thật và tình yêu. Đó cũng là một cách tiếp nối di sản của Đức GH Phanxicô giữa những biến đổi của thời đại kỹ thuật số.

-----

Các văn kiện tiêu biểu liên quan đến truyền thông

1. Mười hai sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội

• 2014 (48): Truyền thông phục vụ văn hóa gặp gỡ.

• 2015 (49): Gia đình như môi trường học cách giao tiếp.

• 2016 (50): Truyền thông và lòng thương xót.

• 2017 (51): Hy vọng và lòng tin trong truyền thông.

• 2018 (52): Sự thật, tin giả và báo chí vì hòa bình.

• 2019 (53): Từ cộng đồng mạng đến cộng đồng nhân loại.

• 2020 (54): Kể chuyện, ký ức và lịch sử.

• 2021 (55): Đến, trực tiếp chứng kiến và gặp con người.

• 2022 (56): Lắng nghe bằng trái tim.

• 2023 (57): Nói bằng trái tim và sự thật trong tình bác ái.

• 2024 (58): Trí tuệ nhân tạo và sự khôn ngoan của trái tim.

• 2025 (59): Chia sẻ hy vọng trong sự hiền hòa.

2. Các văn kiện có liên quan

- Evangelii gaudium (2013): Giáo hội đi ra, loan báo Tin Mừng, gặp gỡ cá nhân và giảng thuyết.

- Laudato si’ (2015), số 47: ảnh hưởng của môi trường kỹ thuật số đối với chất lượng tương quan.

- Fratelli tutti (2020): tình huynh đệ, giao tiếp kỹ thuật số, đối thoại và đời sống chung.

- Tự sắc thiết lập Ban Thư ký Truyền thông (2015): tổ chức lại hệ thống truyền thông Tòa Thánh để phục vụ sứ mạng Giáo hội.

Nguồn tham khảo

[1] Tòa Thánh, “Biography of the Holy Father Francis,” truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2026, https://www.vatican.va/content/francesco/en/biography/documents/papa-francesco-biografia-bergoglio.html; xem thêm Tòa Thánh, “Francis,” truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2026, https://www.vatican.va/content/francesco/en.html.

[2] Phanxicô, Evangelii gaudium, tông huấn về việc loan báo Tin Mừng trong thế giới hôm nay, ngày 24 tháng 11 năm 2013, các số 24, 34–39, 127–129, 135–159, https://www.vatican.va/content/francesco/en/apost_exhortations/documents/papa-francesco_esortazione-ap_20131124_evangelii-gaudium.html.

[3] Phanxicô, “Communication at the Service of an Authentic Culture of Encounter,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 48, ngày 24 tháng 1 năm 2014, https://www.vatican.va/content/francesco/en/messages/communications/documents/papa-francesco_20140124_messaggio-comunicazioni-sociali.html.

[4] Phanxicô, “‘We Are Members One of Another’ (Eph 4:25). From Social Network Communities to the Human Community,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 53, ngày 24 tháng 1 năm 2019, https://www.vatican.va/content/francesco/en/messages/communications/documents/papa-francesco_20190124_messaggio-comunicazioni-sociali.html.

[5] Phanxicô, Fratelli tutti, thông điệp về tình huynh đệ và tình bằng hữu xã hội, ngày 3 tháng 10 năm 2020, các số 42–50, 198–205, https://www.vatican.va/content/francesco/en/encyclicals/documents/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html.

[6] Phanxicô, “Listening with the Ear of the Heart,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 56, ngày 24 tháng 1 năm 2022, https://www.vatican.va/content/francesco/en/messages/communications/documents/20220124-messaggio-comunicazioni-sociali.html.

[7] Phanxicô, “Speaking with the Heart: ‘The Truth in Love’ (Eph 4:15),” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 57, ngày 24 tháng 1 năm 2023, https://www.vatican.va/content/francesco/en/messages/communications/documents/20230124-messaggio-comunicazioni-sociali.html.

[8] Phanxicô, “‘The Truth Will Set You Free’ (Jn 8:32). Fake News and Journalism for Peace,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 52, ngày 24 tháng 1 năm 2018, https://www.vatican.va/content/francesco/en/messages/communications/documents/papa-francesco_20180124_messaggio-comunicazioni-sociali.html.

[9] Phanxicô, “‘That You May Tell Your Children and Grandchildren’ (Ex 10:2). Life Becomes History,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 54, ngày 24 tháng 1 năm 2020, https://www.vatican.va/content/francesco/en/messages/communications/documents/papa-francesco_20200124_messaggio-comunicazioni-sociali.html.

[10] Phanxicô, “Artificial Intelligence and the Wisdom of the Heart: Towards a Fully Human Communication,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 58, ngày 24 tháng 1 năm 2024, https://www.vatican.va/content/francesco/en/messages/communications/documents/20240124-messaggio-comunicazioni-sociali.html.

[11] Phanxicô, “Share with Gentleness the Hope That Is in Your Hearts,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 59, ngày 24 tháng 1 năm 2025, https://www.vatican.va/content/francesco/en/messages/communications/documents/20250124-messaggio-comunicazioni-sociali.html.

[12] Phanxicô, Apostolic Letter Issued Motu Proprio for the Establishment of the Secretariat for Communication, tông thư ban hành dưới hình thức tự sắc về việc thành lập Quốc vụ viện Truyền thông, ngày 27 tháng 6 năm 2015, https://www.vatican.va/content/francesco/en/motu_proprio/documents/papa-francesco-motu-proprio_20150627_segreteria-comunicazione.html.

Tu sĩ Lm. Phêrô Nguyễn Văn Dũng, OFM