Chân phước Fulton J. Sheen: Đưa Tin Mừng đến với con người qua sóng phát thanh và màn ảnh truyền hình

CHÂN PHƯỚC FULTON J. SHEEN: ĐƯA TIN MỪNG ĐẾN VỚI CON NGƯỜI QUA SÓNG PHÁT THANH VÀ MÀN ẢNH TRUYỀN HÌNH

Dẫn nhập

Một vị giám mục đứng trước máy quay, bên cạnh chiếc bảng đen và vài viên phấn. Ngài kể chuyện, đặt câu hỏi, đôi khi pha chút hài hước, rồi dẫn người nghe vào những suy tư về tình yêu, đau khổ, lương tâm và ý nghĩa cuộc sống. Hình ảnh ấy từng trở nên quen thuộc với đông đảo khán giả truyền hình Hoa Kỳ vào giữa thế kỷ XX. Đó là Đức Tổng giám mục Fulton J. Sheen, một trong những người tiên phong đưa Tin Mừng đến với công chúng qua phát thanh và truyền hình.

Điều khiến người ta nhớ đến ngài không chỉ là tài hùng biện. Khi nói về đức tin, Fulton Sheen biết bắt đầu từ những điều con người đang sống: nỗi lo, sự đổ vỡ, niềm hy vọng và khát vọng được yêu thương. Những vấn đề tưởng như chỉ thuộc về sách vở thần học, qua lời ngài, trở thành câu hỏi mà người nghe có thể nhận ra ngay trong cuộc đời mình.

Ngày 24 tháng 9 năm 2026, ngài được tuyên phong chân phước tại St. Louis, Hoa Kỳ.[¹] Sự kiện ấy mời chúng ta nhìn lại cuộc đời một người mục tử đã tận dụng những phương tiện của thời đại để phục vụ con người và loan báo Tin Mừng.

Với người trẻ Công giáo hôm nay, câu chuyện của Fulton Sheen còn gợi lên một câu hỏi rất gần: giữa bao tiếng nói trên mạng, chúng ta muốn lời mình chia sẻ đem lại điều gì cho người khác?

1. Từ giảng đường đến những mái nhà

Fulton J. Sheen sinh ngày 8 tháng 5 năm 1895 tại El Paso, bang Illinois, Hoa Kỳ. Ngài chịu chức linh mục ngày 20 tháng 9 năm 1919, rồi tiếp tục học tại Đại học Công giáo Hoa Kỳ và Đại học Công giáo Louvain, Bỉ. Sau đó, ngài trở lại Đại học Công giáo Hoa Kỳ, dành hai mươi ba năm cho việc giảng dạy và nghiên cứu triết học, thần học.[²] Những năm tháng ấy giúp ngài đào sâu đức tin và rèn luyện cách trình bày tư tưởng. Trong giảng đường, ngài học cách dẫn người nghe đi từ một câu hỏi đến một nhận định, từ kinh nghiệm đời thường đến những vấn đề sâu xa hơn về Thiên Chúa và con người. Nhưng người nghe của ngài không dừng lại ở các sinh viên.

Năm 1930, Fulton Sheen bắt đầu tham gia chương trình phát thanh The Catholic Hour trên hệ thống NBC. Suốt hai thập niên sau đó, tiếng nói của ngài đến với nhiều người ngay trong mái nhà của họ. Một người chưa từng bước vào giảng đường thần học, thậm chí ít lui tới nhà thờ, vẫn có thể nghe ngài nói về đức tin và những chọn lựa trong cuộc sống.[³]

Được tấn phong giám mục năm 1951, ngài tiếp tục sứ vụ truyền thông qua chương trình truyền hình Life Is Worth Living — Cuộc đời đáng sống. Chương trình đưa ngài đến với một lượng khán giả đông đảo và mang lại cho ngài giải Emmy ở hạng mục nhân vật truyền hình nổi bật. Sau đó, ngài đảm nhận sứ vụ Giám mục Rochester từ năm 1966 đến năm 1969, và qua đời ngày 9 tháng 12 năm 1979.[⁴]

Nhìn lại những chặng đường ấy, ta thấy máy quay và micro luôn gắn với một cuộc đời học hỏi, giảng dạy và phục vụ. Trước khi trở thành gương mặt quen thuộc trên truyền hình, Fulton Sheen đã là một linh mục miệt mài với sách vở và thao thức về sứ vụ. Các phương tiện truyền thông giúp ngài đến với nhiều người hơn; điều ngài đem đến cho họ được nuôi dưỡng từ chính cuộc đời ấy.

2. Trên sóng phát thanh, học cách nói với người chưa quen nghe

Khi
phát thanh bước vào đời sống các gia đình, lời nói có thể vượt qua những khoảng
cách mà trước đó người giảng thuyết khó lòng vươn tới. Fulton Sheen đã đón nhận
cơ hội ấy qua The Catholic Hour.

Tuy nhiên, nói trên sóng phát thanh khác với giảng trong nhà thờ. Người nghe có thể là một tín hữu muốn hiểu sâu hơn về đạo, nhưng cũng có thể là người chưa quen với ngôn ngữ Công giáo. Họ không cùng có một vốn hiểu biết, một hoàn cảnh sống hay một tâm trạng. Bởi vậy, điều người nói cho là hiển nhiên chưa chắc đã dễ hiểu đối với người nghe.

Từ đức tin và nền tảng học thuật của mình, Fulton Sheen trình bày giáo huấn Công giáo trong mối liên hệ với những quyết định luân lý của mỗi người và các vấn đề xã hội đương thời.[⁵] Nhờ đó, người nghe có thể nhận ra rằng đức tin có liên quan đến cách mình sống, yêu thương và chịu trách nhiệm.

Đây cũng là điều người trẻ làm truyền thông Công giáo cần lưu tâm. Có những từ chúng ta dùng rất quen trong sinh hoạt đạo, nhưng người ngoài cộng đoàn lại khó hiểu. Lắm khi, có những lời khuyên hoàn toàn đúng, song được nói quá vội nên chưa thực sự chạm đến với người đang đau khổ.

Muốn giúp người khác hiểu, chúng ta cần chịu khó tìm một cách diễn đạt gần hơn với họ. Đôi khi, chỉ cần giải thích thêm một từ, thay một câu quá trừu tượng bằng một ví dụ cụ thể, hoặc lắng nghe trước khi trả lời. Sự kiên nhẫn ấy là một cách tôn trọng người nghe và cũng là một phần của việc loan báo Tin Mừng.

3. Trước màn ảnh, mời người xem suy nghĩ về cuộc đời

Trên truyền hình, Fulton Sheen được nhớ đến với chiếc bảng đen, những câu chuyện và lối trình bày có duyên.[⁶] Chiếc bảng giúp người xem theo dõi mạch suy nghĩ; câu chuyện đưa vấn đề về gần với đời sống; nét hài hước khiến những đề tài nghiêm túc bớt nặng nề.

Ngay nhan đề Cuộc đời đáng sống cũng đã mở ra một cuộc trò chuyện. Cùng một trật, người đang hạnh phúc có thể nghe như lời nhắc biết trân trọng những gì mình có; và người đang thất vọng có thể nghe như lời mời nhìn lại cuộc đời bằng một ánh mắt khác. Người có đạo hay chưa có niềm tin tôn giáo đều có thể tự hỏi: điều gì làm cho đời mình đáng sống?

Từ câu hỏi ấy, những suy tư về tình yêu, đau khổ, trách nhiệm và hy vọng có chỗ để bắt đầu. Đức tin được trình bày giữa những băn khoăn của con người, giúp họ tìm hướng đi cho cuộc sống.

Ngày nay, người trẻ có nhiều phương tiện hơn Fulton Sheen: một chiếc điện thoại có thể quay phim, thu âm, biên tập và đưa nội dung đến với người ở rất xa. Thế nhưng, có phương tiện chưa hẳn đã biết mình muốn nói gì. Bởi vì, hình ảnh đẹp có thể khiến người xem dừng lại, và một lời chia sẻ có chiều sâu mới có thể theo họ sau khi màn hình đã tắt. Cho nên, trước khi tìm cách làm cho nội dung thu hút hơn, có lẽ chúng ta nên tự hỏi: người xem sẽ mang theo điều gì sau vài phút dành cho mình?

4. Muốn nói giản dị, cần học cho đến nơi

Nghe một người trình bày lưu loát, ta dễ nghĩ rằng họ nói như thế vì có năng khiếu. Với Fulton Sheen, tài diễn đạt còn đi cùng một kỷ luật làm việc nghiêm túc.

Trong lá thư gửi Viện trưởng Đại học Công giáo Hoa Kỳ năm 1937, ngài cho biết mỗi bài giảng trên lớp đều được chuẩn bị ít nhất sáu giờ. Cùng lúc, ngài phải trả lời rất nhiều thư từ người nghe phát thanh.[⁷] Đằng sau sự tự nhiên mà công chúng cảm nhận được là những giờ đọc, suy nghĩ và chuẩn bị ít người nhìn thấy.

Chi tiết ấy đáng để người trẻ chúng ta dừng lại. Khi làm một video giáo lý hoặc viết một bài suy niệm, sự nhiệt tình rất cần, nhưng chưa đủ. Chúng ta còn phải hiểu bản văn mình đang dùng, kiểm tra nguồn trích dẫn và cân nhắc xem điều mình viết có đúng với giáo huấn của Hội Thánh hay không.

Nói dễ hiểu đòi hỏi người viết nhận ra đâu là điều cốt yếu và tìm được lời thích hợp để diễn đạt. Khi chưa hiểu rõ, ta thường phải dựa vào những câu chữ cầu kỳ; khi đã hiểu, ta có thể nói gọn hơn mà vẫn giữ được ý nghĩa.

Vì thế, đừng vội xem một bài viết ngắn là công việc đơn giản. Có khi, để viết vài trăm chữ cho sáng sủa và dễ hiểu, chúng ta phải đọc nhiều trang sách, bỏ đi nhiều câu mình thích và chỉnh sửa lại nhiều lần. Công sức ấy là sự chăm chút dành cho người sẽ đọc.

5. Sau những giờ lên sóng là khoảng lặng trước Thánh Thể

Các tư liệu về Fulton Sheen nhắc đến lòng yêu mến Thánh Thể và việc ngài trung thành với giờ chầu.[⁸] Chi tiết này giúp chúng ta hiểu thêm nguồn nuôi dưỡng đời sống và sứ vụ của ngài.

Người thường xuyên nói trước công chúng cũng cần có lúc ngừng nói. Trong cầu nguyện, họ được trở về với Chúa, nhìn lại những điều mình đã làm và nhận ra những giới hạn của bản thân. Ở đó, tiếng vỗ tay hay sự chú ý của người khác không còn là điều quyết định giá trị của công việc.

Người trẻ làm truyền thông cũng cần những khoảng lặng như thế. Khi liên tục nghĩ đến bài đăng tiếp theo, số lượt xem hoặc phản hồi của người đọc, chúng ta dễ quên chăm sóc đời sống bên trong. Có lúc, ta viết về sự bình an trong khi chính mình đang kiệt sức; khuyên người khác lắng nghe nhưng lại không đủ kiên nhẫn với người bên cạnh.

Nhận ra khoảng cách ấy không phải để nản lòng. Đó là lời mời trở về, để điều ta chia sẻ được nuôi dưỡng bằng một đức tin đang được sống.

Khoảng lặng có thể bắt đầu rất đơn sơ: đọc một đoạn Tin Mừng trước khi viết, dành thời gian chầu Thánh Thể, hoặc cuối ngày nhìn lại cách mình đã ứng xử trên mạng. Việc cầu nguyện vẫn cần đi cùng học hỏi và rèn luyện chuyên môn. Nhờ cầu nguyện, chúng ta nhớ mình đang dùng những khả năng ấy để phục vụ ai.

6. Lắng nghe những câu hỏi phía sau màn hình

Từ cách Fulton Sheen nối kết giáo huấn Công giáo với đời sống con người, ta có thể rút ra một hướng đi cho việc loan báo Tin Mừng hôm nay: hãy tìm hiểu những người mình muốn ngỏ lời.

Phía sau một lượt xem là một con người có câu chuyện riêng. Đó có thể là bạn trẻ đang loay hoay chọn nghề; hay một bạn trẻ đau khổ vừa trải qua một cuộc chia tay; có khi đó là một người mang mặc cảm vì những sai lầm cũ; hoặc có thể là một người muốn tìm hiểu đạo nhưng ngại hỏi, sợ bị đánh giá vì điều mình chưa biết.

Nếu chỉ nhìn vào số liệu, chúng ta dễ bỏ qua những câu chuyện ấy. Nếu chịu lắng nghe, ta sẽ biết lúc nào cần giải thích, lúc nào cần khích lệ và lúc nào nên dành chỗ cho người khác nói.

Một bạn trẻ đang khủng hoảng đức tin có thể cần được giải đáp. Nhưng trước khi nghe câu trả lời, bạn ấy có lẽ cần được tin rằng câu hỏi của mình sẽ được đón nhận nghiêm túc. Một người đang đau khổ có thể chưa sẵn sàng nghe một bài suy niệm dài; họ cần một lời hỏi thăm chân thành và sự hiện diện bền bỉ hơn.

Lắng nghe giúp lời loan báo tìm được chỗ đứng trong đời sống cụ thể. Nhờ đó, truyền thông Công giáo có thể mở đầu cho một cuộc gặp gỡ, thay vì chỉ dừng lại ở việc đăng tải rồi chờ người khác tiếp nhận.

7. Bắt đầu từ công việc nhỏ của mình

Không phải ai cũng có tài hùng biện như Fulton Sheen. Hẳn nhiên, không phải giáo xứ hay cộng đoàn nào cũng có điều kiện thực hiện những chương trình lớn. Dẫu vậy, người trẻ vẫn có thể học nơi chân phước Fulton Sheen từ những công việc rất gần gũi thường ngày mà chúng ta đang đảm trách.

Nếu phụ trách trang mạng giáo xứ, bạn có thể bắt đầu bằng một thông báo rõ ràng, đúng giờ và đủ thông tin. Nếu làm video giáo lý, hãy chọn một câu hỏi cụ thể rồi tìm hiểu kỹ trước khi giải thích. Nếu chia sẻ một câu nói của vị thánh, hãy kiểm tra nguồn thay vì đăng lại chỉ vì thấy hay. Nếu viết suy niệm, hãy dành thời gian ở lại với Lời Chúa trước khi tìm lời cho bài viết.

Cả cách trả lời bình luận cũng cần được chăm chút. Một lời đúng nhưng gay gắt có thể làm người khác khép lòng. Một lời nhã nhặn, biết nhận lỗi khi cần, có thể giữ cho cuộc trò chuyện tiếp tục. Có khi, chứng tá đức tin nằm ngay ở thái độ ấy.

Những việc nhỏ này ít tạo cảm giác thành công tức thì. Tuy nhiên, qua từng lần chuẩn bị cẩn thận, sửa một thông tin sai hoặc kiên nhẫn trả lời một câu hỏi, chúng ta dần trở thành người đáng tin cậy hơn.

Noi gương chân phước Fulton Sheen không đòi chúng ta bắt chước giọng nói hay cách đứng trước máy quay của ngài. Mỗi người có thể tìm cách diễn đạt phù hợp với khả năng và hoàn cảnh của mình, miễn là biết quý trọng sự thật, quan tâm đến người tiếp nhận và giữ lòng gắn bó với Chúa.

Kết luận: Để một lời chia sẻ đem lại hy vọng

Chân phước Fulton J. Sheen đã dùng sóng phát thanh và màn ảnh truyền hình để đưa những suy tư về đức tin đến với đông đảo công chúng. Tài hùng biện giúp ngài thu hút người nghe; việc học tập nghiêm túc và đời sống cầu nguyện nuôi dưỡng những điều ngài muốn trao cho họ.

Di sản ấy vẫn gần với người trẻ Công giáo trong môi trường số hôm nay. Chúng ta có thể bắt đầu bằng việc đọc kỹ hơn trước khi viết, lắng nghe lâu hơn trước khi trả lời và cầu nguyện chân thành hơn trước khi chia sẻ về đức tin.

Giữa dòng thông tin (Feed) trôi nhanh, một bài viết của chúng ta có thể chỉ được vài người đọc. Nhưng nếu nhờ đó, một người hiểu thêm điều mình đang thắc mắc, tìm được can đảm để đứng dậy hoặc muốn trở về với Chúa, thì công việc ấy đã có ý nghĩa.

Cuộc đời đáng sống — nhan đề chương trình của chân phước Đức Tổng Giám Mục Fulton Sheen — vẫn có thể trở thành lời nhắn gửi của người trẻ Công giáo hôm nay. Hãy chia sẻ bằng sự hiểu biết và lòng chân thành, để người ở bên kia màn hình cảm nhận được rằng họ được tôn trọng, nỗi lòng của họ đáng được lắng nghe và họ vẫn có thể tìm thấy hy vọng nơi Đức Kitô.

-----

1. Archdiocese of St. Louis, “Fulton Sheen Beatification Event,” truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2026, https://www.archstl.org/fulton-sheen-beatification-event-ticketing/.

2. The Catholic University of America, “Biography of Fulton J. Sheen,” truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2026, https://fulton-sheen.catholic.edu/bio/index.html.

3. The Catholic University of America, “Biography of Fulton J. Sheen”; The Catholic University of America, “New Evangelization Pioneer,” truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2026, https://fulton-sheen.catholic.edu/evangelization/index.html.

4. The Catholic University of America, “Biography of Fulton J. Sheen”; Joseph Pronechen, “From Emmy Awards to Exposing Communism: 11 Surprising Facts About Fulton Sheen,” National Catholic Register, ngày 9 tháng 2 năm 2026, https://www.ncregister.com/news/11-key-facts-to-know-about-fulton-sheen.

5. The Catholic University of America, “Biography of Fulton J. Sheen.”

6. Pronechen, “From Emmy Awards to Exposing Communism.”

7. The Catholic University of America, “Biography of Fulton J. Sheen,” phần dẫn lại thư Fulton Sheen gửi Viện trưởng Joseph Corrigan năm 1937.

8. Pronechen, “From Emmy Awards to Exposing Communism.”