ĐỨC GIÁO HOÀNG BÊNÊĐICTÔ XVI VÀ THẦN HỌC TRUYỀN THÔNG: SỰ THẬT, THINH LẶNG VÀ CHỨNG TÁ

Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI để lại một di sản quan trọng cho truyền thông Công giáo qua những suy tư về sự thật, phẩm giá con người, thinh lặng và đời sống chứng tá. Trong giáo huấn của ngài, truyền thông không chỉ là trao đổi thông tin. Đó còn là một hoạt động giúp con người tìm kiếm ý nghĩa, xây dựng tương quan và mở lòng trước lời Thiên Chúa.

Trước sự phát triển của internet và mạng xã hội, ngài nhìn nhận những cơ hội mới cho đối thoại và loan báo Tin Mừng. Đồng thời, ngài nhắc rằng tiến bộ kỹ thuật không tự động bảo đảm chất lượng truyền thông. Điều quyết định vẫn là con người: họ tìm kiếm điều gì, chia sẻ bản thân như thế nào và sử dụng những phương tiện ấy để phục vụ ai.

Tìm hiểu Đức Bênêđictô XVI như một nhân vật định hướng truyền thông Công giáo, vì vậy, là tìm hiểu cách lời nói, sự thinh lặng và chứng tá có thể cùng phục vụ sự thật và hiệp thông.

1. Một cuộc đời phục vụ đức tin và sự thật

Đức Bênêđictô XVI, tên khai sinh là Joseph Ratzinger, sinh ngày 16 tháng 4 năm 1927 tại Marktl am Inn, thuộc bang Bayern, Đức. Ngài chịu chức linh mục ngày 29 tháng 6 năm 1951, cùng với anh mình là Georg Ratzinger. Sau những năm nghiên cứu và giảng dạy thần học, ngài tham gia Công đồng Vaticanô II với tư cách chuyên gia thần học.[1] Năm 1977, ngài được bổ nhiệm làm Tổng giám mục München và Freising, đồng thời được Đức Phaolô VI nâng lên hàng hồng y. Năm 1981, Đức Gioan Phaolô II bổ nhiệm ngài làm Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin. Ngày 19 tháng 4 năm 2005, ngài được bầu làm giáo hoàng thứ 265 của Giáo hội Công giáo.[1][2] Đức Bênêđictô XVI thi hành sứ vụ giáo hoàng đến ngày 28 tháng 2 năm 2013, khi việc từ nhiệm của ngài có hiệu lực. Sau đó, ngài sống với tư cách Giáo hoàng danh dự và qua đời ngày 31 tháng 12 năm 2022.

Trong triều đại của mình, ngài ban hành tám sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội, từ năm 2006 đến năm 2013. Các chủ đề đi từ truyền thông, hiệp thông và cộng tác đến giáo dục, sự thật, tình bạn, mục vụ số, tính chân thực, thinh lặng và mạng xã hội. Những văn bản này cung cấp những nền tảng để suy tư về truyền thông dưới ánh sáng đức tin: Thiên Chúa ngỏ lời với con người; con người được mời gọi lắng nghe, đáp lại và chia sẻ điều đã đón nhận.

2. Thiên Chúa ngỏ lời: Nền tảng của truyền thông đức tin

Điểm khởi đầu của thần học truyền thông nơi Đức Bênêđictô XVI không nằm ở phương tiện kỹ thuật, nhưng ở tương quan giữa Thiên Chúa và con người.

Trong sứ điệp truyền thông đầu tiên, năm 2006, ngài đặt truyền thông trong viễn tượng hiệp thông với Thiên Chúa. Qua Đức Kitô, trong Chúa Thánh Thần, con người được đến với Chúa Cha và trở thành thành viên trong gia đình của Thiên Chúa. Ngài trực tiếp liên hệ đời sống Kitô hữu với việc trung thành đáp lại sự tự thông ban của Thiên Chúa nơi Đức Kitô (số 1).[3]

Như vậy, đức tin không bắt đầu bằng nỗ lực của con người nhằm tạo ra một thông điệp về Thiên Chúa. Trước hết, đó là việc đón nhận Thiên Chúa, Đấng đã chủ động đến với và ngỏ lời cùng con người.

Tông huấn Verbum Domini làm sáng tỏ nền tảng này. Thiên Chúa được trình bày như Đấng đối thoại: Ngài ngỏ lời, mời gọi con người bước vào tương quan và đáp lại (số 6, 22-25).[4] Lời Thiên Chúa không thể được giản lược thành một tập hợp thông tin tôn giáo. Trong Đức Kitô, Ngôi Lời làm người, lời ấy mang hình thức của một sự hiện diện cụ thể trong lịch sử (số 11-13). [4]

Từ đây, có thể hiểu truyền thông Công giáo như việc phục vụ một cuộc gặp gỡ. Thông tin về đức tin là cần thiết, nhưng mục tiêu không dừng lại ở việc người đọc biết thêm điều gì về tôn giáo. Truyền thông còn có thể giúp họ mở lòng trước lời Thiên Chúa và nhận ra ý nghĩa của lời ấy trong đời sống.

Thông điệp Deus caritas est cũng đặt đời sống Kitô hữu trên nền tảng cuộc gặp gỡ với một biến cố, một Ngôi Vị, Đấng đem lại cho cuộc sống một chân trời và hướng đi mới (số 1).[5] Đọc dưới góc nhìn truyền thông, điều này nhắc rằng việc loan báo Tin Mừng không thể chỉ giới thiệu một hệ thống ý tưởng. Nó hướng đến Đức Kitô và đời sống được biến đổi trong tương quan với Ngài.

3. Truyền thông để phục vụ, không chỉ để thu hút

Sứ điệp năm 2008 đặt truyền thông trước một lựa chọn: tự quảng bá hay phục vụ, đồng thời nhấn mạnh việc tìm kiếm sự thật để chia sẻ với người khác.[6] Đức Bênêđictô XVI nhìn nhận đóng góp của các phương tiện truyền thông đối với tri thức, đối thoại, dân chủ và sự hiểu biết giữa các dân tộc. Tuy nhiên, sức mạnh ấy cũng có thể bị sử dụng để phục vụ những lợi ích chi phối, thao túng nhận thức hoặc thúc đẩy những lối sống không tôn trọng phẩm giá con người.

Câu hỏi vì vậy không chỉ là truyền thông có hiệu quả hay không, nhưng là hiệu quả ấy phục vụ điều gì.

Một nội dung có thể thu hút sự chú ý mà không giúp người tiếp nhận hiểu rõ hơn. Một hình ảnh có thể gây xúc động nhưng lại làm tổn thương người được phản ánh. Một chiến dịch có thể tạo tiếng vang mà không góp phần vào công ích.

Trong Caritas in veritate, Đức Bênêđictô XVI nhấn mạnh rằng ý nghĩa và mục tiêu của truyền thông phải được tìm kiếm trên nền tảng nhân học, chứ không chỉ kỹ thuật. Các phương tiện truyền thông cần phục vụ phẩm giá con người và thiện ích của các cộng đồng (số 73).[7]

Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với truyền thông Công giáo. Việc sử dụng phương tiện hiện đại là cần thiết, nhưng không nên để những tiêu chuẩn như độ phủ sóng / lan tỏa, sức hấp dẫn hoặc khả năng gây tranh luận trở thành mục tiêu cuối cùng.

Truyền thông phục vụ là truyền thông giúp con người hiểu, phân định và sống có trách nhiệm hơn. Nó không từ chối sự sáng tạo, nhưng đặt sự sáng tạo trong trách nhiệm đối với sự thật và người tiếp nhận.

4. Công nghệ mới và khát vọng tương quan

Sứ điệp năm 2009, “Công nghệ mới, những mối tương quan mới: Thúc đẩy văn hóa tôn trọng, đối thoại và tình bạn”, cho thấy sự cởi mở của Đức Bênêđictô XVI trước thế giới kỹ thuật số.[8] Ngài nhìn nhận các công nghệ mới như một khả năng quý giá cho nhân loại. Chúng giúp gia đình duy trì liên lạc, hỗ trợ việc tiếp cận tri thức và tạo điều kiện cho những hình thức cộng tác vượt qua khoảng cách địa lý.

Đằng sau nhu cầu kết nối, ngài nhận ra một khát vọng sâu xa của con người: được gặp gỡ, được chia sẻ và được thuộc về. Khát vọng ấy không chỉ là sản phẩm của công nghệ. Nó gắn với bản tính con người, được tạo dựng để sống trong tương quan.

Vì thế, đối thoại và tình bạn không nên bị giản lược thành số lượng liên hệ hoặc tần suất tương tác. Một tình bạn cần thời gian, sự trung thành, quan tâm và khả năng hiện diện với người khác. Khi việc tìm kiếm những liên hệ trực tuyến khiến con người xa cách gia đình hoặc những người ở gần mình, chính mục đích của kết nối có thể bị suy yếu.

Giáo huấn này không đặt đời sống trực tuyến và đời sống trực tiếp thành hai thế giới hoàn toàn đối nghịch. Nó mời gọi sự thống nhất: các phương tiện kỹ thuật cần nâng đỡ, thay vì làm nghèo đi, những tương quan thực sự.

Đối với người Kitô hữu, môi trường số vì vậy là nơi cần thực hành sự tôn trọng, chứ không chỉ nơi để đưa ra quan điểm. Người đối thoại vẫn là một con người có phẩm giá, kể cả khi họ khác biệt về niềm tin hoặc cách nhìn.

5. Sự thật và tính chân thực trong thời đại kỹ thuật số

Sứ điệp năm 2011, “Sự thật, việc loan báo và tính chân thực của đời sống trong thời đại kỹ thuật số”, đi sâu vào những biến đổi do internet tạo ra.[9] Đức Bênêđictô XVI nhận định rằng công nghệ mới không chỉ thay đổi cách con người giao tiếp, nhưng còn làm biến đổi chính hoạt động truyền thông. Việc học hỏi, suy nghĩ và xây dựng tương quan diễn ra trong những hình thức mới, nơi người sử dụng vừa tiếp nhận vừa sản xuất nội dung.

Trong hoàn cảnh ấy, tính chân thực trở thành một trách nhiệm. Con người có thể trình bày bản thân theo những hình ảnh được chọn lọc, nhưng cũng có nguy cơ xây dựng một hình ảnh xa rời đời sống của mình.

Đối với người Kitô hữu, truyền thông đức tin đòi hỏi sự thống nhất giữa điều được chia sẻ và cách sống. Việc đăng tải nội dung tôn giáo chưa đủ để tạo nên chứng tá nếu cách ứng xử lại thiếu tôn trọng, trung thực hoặc trách nhiệm.

Sứ điệp cũng nhắc rằng sự thật của Tin Mừng không được xác định bởi mức độ phổ biến hoặc lượng chú ý mà nó nhận được. Sự thật không trở thành đúng hơn vì được nhiều người tán thành, cũng không mất giá trị chỉ vì ít được quan tâm.

Điều này không có nghĩa là bỏ qua nhu cầu diễn đạt dễ hiểu. Đúng hơn, người truyền thông cần tìm cách trình bày sự thật cách sáng rõ mà không làm biến dạng nó để chạy theo sự chấp thuận.

Tính chân thực của đời sống là một phần của thông điệp. Trên môi trường số, con người không chỉ chia sẻ ý tưởng; qua cách lựa chọn lời nói và đối xử với người khác, họ cũng bộc lộ chính mình.

6. Thinh lặng: Một thành phần của truyền thông

Một đóng góp đặc sắc của Đức Bênêđictô XVI là đặt thinh lặng vào trung tâm suy tư về truyền thông.

Sứ điệp năm 2012, “Thinh lặng và lời nói: Con đường loan báo Tin Mừng”, trình bày lời nói và thinh lặng như hai yếu tố cần bổ sung cho nhau.[10]

Thinh lặng không đơn thuần là thiếu lời. Nó tạo không gian để con người lắng nghe, hiểu điều mình muốn nói và nhận ra điều người khác đang bày tỏ. Nhờ thinh lặng, suy nghĩ có thể trưởng thành trước khi trở thành phát biểu.

Khi mọi khoảng trống đều bị lấp đầy bằng âm thanh và phản ứng, truyền thông dễ mất chiều sâu. Người ta có thể nói nhiều nhưng ít suy nghĩ, tiếp nhận liên tục nhưng không có thời gian phân định.

Tuy nhiên, thinh lặng cũng không tự động mang ý nghĩa tích cực. Sự im lặng có thể trở thành lạnh lùng hoặc khước từ đối thoại. Điều Đức Bênêđictô XVI đề cao là sự bổ sung giữa lời nói và thinh lặng: thinh lặng giúp lời nói có ý nghĩa; lời nói giúp sự thinh lặng không trở thành xa cách.

Ở bình diện đức tin, thinh lặng mở ra khả năng lắng nghe Thiên Chúa. Cầu nguyện không chỉ là nói với Ngài, nhưng còn là ở lại, đón nhận và để lời Ngài soi sáng đời sống.

Đối với truyền thông Công giáo, suy tư này gợi lên một nghịch lý hữu ích: muốn nói điều có chiều sâu, đôi khi cần biết dừng lại. Không phải mọi sự kiện đều đòi hỏi phản ứng ngay lập tức; không phải mọi vấn đề đều được phục vụ tốt nhất bằng một phát biểu vội vàng.

Thinh lặng có trách nhiệm không phải là né tránh sự thật. Đó có thể là thời gian cần thiết để kiểm chứng, suy nghĩ và tìm cách diễn đạt phù hợp hơn.

7. Mạng xã hội như không gian loan báo Tin Mừng

Sứ điệp năm 2013, “Mạng xã hội: Những cánh cửa của sự thật và đức tin; những không gian mới cho việc loan báo Tin Mừng”, cho thấy Đức Bênêđictô XVI nhìn nhận môi trường số như một không gian quan trọng của đời sống con người.[11] Ngài mô tả mạng xã hội như một quảng trường mới, nơi con người chia sẻ ý tưởng, tìm kiếm câu trả lời và hình thành các mối tương quan. Trong những không gian ấy, việc trao đổi thông tin có thể phát triển thành truyền thông thực sự; các liên hệ có thể trưởng thành thành tình bạn; sự kết nối có thể phục vụ hiệp thông.

Nhưng tiềm năng đó đòi hỏi người tham gia biết tôn trọng sự thật, quyền riêng tư và trách nhiệm. Đối thoại không được bảo đảm chỉ bằng việc mọi người có thể phát biểu. Nó cần những thái độ giúp người khác được nghe và được đối xử công bằng.

Đối với Giáo hội, loan báo Tin Mừng trong môi trường số không nên được hiểu đơn giản là đưa nội dung tôn giáo lên mạng. Điều cần thiết còn là hiểu cách con người tìm kiếm, trao đổi và diễn đạt những câu hỏi về cuộc sống.

Đức Bênêđictô XVI cũng nhấn mạnh rằng đời sống trực tuyến cần mở ra những cuộc gặp gỡ trực tiếp, kinh nghiệm cộng đoàn và đời sống phụng vụ. Môi trường số có thể là nơi khởi đầu hoặc nâng đỡ một hành trình đức tin, nhưng không thay thế toàn bộ đời sống ấy.

Sứ điệp này được ban hành ngày 24 tháng 1 năm 2013, trước khi ngài từ nhiệm, dù Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội năm ấy được cử hành sau khi triều đại của ngài đã kết thúc. Văn bản là một dấu ấn quan trọng trong những suy tư cuối cùng của ngài về truyền thông.

8. Thừa tác vụ mục vụ và giáo dục truyền thông

8.1. Người mục tử trong thế giới kỹ thuật số

Sứ điệp năm 2010, “Linh mục và thừa tác vụ mục vụ trong thế giới kỹ thuật số: Các phương tiện truyền thông mới phục vụ Lời”, mời gọi các linh mục nhận ra những khả năng mới của truyền thông số.[12] Điểm nhấn không nằm ở việc người mục tử phải trở thành chuyên gia công nghệ. Trước hết, họ cần là người phục vụ Đức Kitô và lời Ngài. Khả năng sử dụng phương tiện chỉ có ý nghĩa mục vụ khi được đặt trong tương quan với đời sống đức tin, sự nhạy bén và trách nhiệm đối với con người.

Một trang web, bài viết hoặc video có thể giúp người khác tiếp cận giáo huấn và tìm được sự nâng đỡ. Tuy nhiên, sự hiện diện kỹ thuật không tự nó trở thành sự hiện diện mục vụ. Điều cần thiết là người tiếp nhận có thể nhận ra sự quan tâm, lòng trung thành với Tin Mừng và khả năng đồng hành.

 8.2. Giáo dục để sử dụng truyền thông có trách nhiệm

Sứ điệp năm 2007, “Trẻ em và các phương tiện truyền thông: Một thách đố đối với giáo dục”, nhấn mạnh trách nhiệm của gia đình, nhà trường và những người sản xuất nội dung.[13]

Truyền thông tham gia vào việc hình thành trí tưởng tượng, thị hiếu và những lựa chọn của trẻ em. Vì vậy, giáo dục truyền thông không chỉ là dạy sử dụng thiết bị, nhưng còn là giúp phân biệt điều có giá trị, nhận ra những ảnh hưởng tiêu cực và biết lựa chọn.

Đồng thời, trách nhiệm không thể chỉ đặt lên người tiếp nhận. Những người làm truyền thông cũng cần quan tâm đến tác động của sản phẩm đối với người trẻ.

Suy tư này vẫn có ý nghĩa hôm nay: một nền truyền thông có trách nhiệm cần đồng thời đào tạo người sử dụng và đòi hỏi sự ngay thẳng nơi người sản xuất nội dung.

9. Một di sản cho truyền thông Công giáo hôm nay

Từ giáo huấn của Đức Bênêđictô XVI, có thể nhận ra bốn định hướng nổi bật.

Thứ nhất, truyền thông đức tin bắt nguồn từ việc Thiên Chúa ngỏ lời. Giáo hội loan báo điều đã đón nhận và được mời gọi đưa con người đến với Đức Kitô.

Thứ hai, sự thật phải định hướng hiệu quả. Khả năng gây chú ý không thay thế tính xác thực, chiều sâu hoặc trách nhiệm đối với phẩm giá con người.

Thứ ba, chứng tá không thể tách khỏi nội dung. Cách sống và cách ứng xử của người truyền thông góp phần làm cho thông điệp trở nên đáng tin hoặc bị suy yếu.

Thứ tư, thinh lặng và tương quan trực tiếp vẫn cần thiết trong thời đại số. Công nghệ có thể mở rộng kết nối, nhưng đời sống con người còn cần nội tâm, sự hiện diện và những cộng đồng có chiều sâu.

Những định hướng ấy không đưa ra sẵn câu trả lời cho mọi thách đố. Tuy nhiên, chúng giúp Giáo hội phân định: điều gì cần được nói, nói thế nào, vào lúc nào và nhằm phục vụ ai?

Kết luận

Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã góp phần làm sáng tỏ rằng truyền thông không chỉ là vấn đề phương tiện, nhưng còn là vấn đề về sự thật, con người và ý nghĩa của đời sống.

Trong viễn tượng của ngài, lời nói cần được nuôi dưỡng bởi lắng nghe; sự hiện diện cần đi cùng tính chân thực; công nghệ cần phục vụ tương quan; và việc loan báo đức tin cần bắt nguồn từ cuộc gặp gỡ với Đức Kitô.

Di sản ấy mời gọi truyền thông Công giáo không chỉ hiện diện rộng hơn, nhưng hiện diện sâu hơn: biết nói điều chân thật, dành chỗ cho người khác, giữ sự thống nhất giữa lời nói và đời sống, đồng thời tạo những khoảng thinh lặng để con người có thể suy nghĩ và lắng nghe.

Giữa một thế giới đầy thông tin, đóng góp của Đức Bênêđictô XVI nhắc rằng điều con người cần không chỉ là thêm nhiều thông điệp. Họ còn cần những lời đáng tin, những tương quan có ý nghĩa và một không gian để nhận ra lời Thiên Chúa trong đời sống.

-----

Các văn kiện tiêu biểu liên quan đến truyền thông

1. Tám sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội

• 2006 (40): Truyền thông, hiệp thông và cộng tác.

• 2007 (41): Trẻ em, truyền thông và trách nhiệm giáo dục

• 2008 (42): Tự quảng bá hay phục vụ; tìm kiếm và chia sẻ sự thật

• 2009 (43): Công nghệ mới, tôn trọng, đối thoại và tình bạn.

• 2010 (44): Thừa tác vụ linh mục trong thế giới kỹ thuật số.

• 2011 (45): Sự thật, loan báo và tính chân thực của đời sống.

• 2012 (46): Thinh lặng và lời nói trong việc loan báo Tin Mừng.

• 2013 (47): Mạng xã hội như không gian của sự thật, đức tin và truyền giáo.

2. Các văn kiện có liên quan

- Deus caritas est (2005): đời sống Kitô hữu bắt nguồn từ cuộc gặp gỡ với Đức Kitô.

- Caritas in veritate (2009): sự thật, tình bác ái và phát triển con người toàn diện; đặc biệt số 73 về truyền thông.

- Verbum Domini (2010): Thiên Chúa ngỏ lời, sự đáp lại của con người và việc loan báo Lời trong sứ mạng Giáo hội; đặc biệt số 113 về truyền thông.

Nguồn tham khảo

[1] Tòa Thánh, “His Holiness Benedict XVI: Short Biography,” cập nhật ngày 20 tháng 10 năm 2005, https://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/santopadre_biografie/benedetto_xvi_biografia_breve_en.html.

[2] Tòa Thánh, “His Holiness Benedict XVI: Short Biography,” cập nhật ngày 20 tháng 10 năm 2005, https://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/santopadre_biografie/benedetto_xvi_biografia_breve_en.html.

[3] Bênêđictô XVI, “The Media: A Network for Communication, Communion and Cooperation,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 40, ngày 24 tháng 1 năm 2006, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/messages/communications/documents/hf_ben-xvi_mes_20060124_40th-world-communications-day.html.

[4] Bênêđictô XVI, Verbum Domini, tông huấn hậu Thượng Hội đồng về Lời Chúa trong đời sống và sứ mạng của Giáo hội, ngày 30 tháng 9 năm 2010, các số 6, 11–13, 22–25, 113, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/apost_exhortations/documents/hf_ben-xvi_exh_20100930_verbum-domini.html.

[5] Bênêđictô XVI, Deus caritas est, thông điệp về tình yêu Kitô giáo, ngày 25 tháng 12 năm 2005, số 1, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/encyclicals/documents/hf_ben-xvi_enc_20051225_deus-caritas-est.html.

[6] Bênêđictô XVI, “The Media: At the Crossroads between Self-Promotion and Service. Searching for the Truth in Order to Share It with Others,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 42, ngày 24 tháng 1 năm 2008, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/messages/communications/documents/hf_ben-xvi_mes_20080124_42nd-world-communications-day.html.

[7] Bênêđictô XVI, Caritas in veritate, thông điệp về sự phát triển con người toàn diện trong bác ái và chân lý, ngày 29 tháng 6 năm 2009, số 73, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/encyclicals/documents/hf_ben-xvi_enc_20090629_caritas-in-veritate.html.

[8] Bênêđictô XVI, “New Technologies, New Relationships. Promoting a Culture of Respect, Dialogue and Friendship,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 43, ngày 24 tháng 1 năm 2009, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/messages/communications/documents/hf_ben-xvi_mes_20090124_43rd-world-communications-day.html.

[9] Bênêđictô XVI, “Truth, Proclamation and Authenticity of Life in the Digital Age,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 45, ngày 24 tháng 1 năm 2011, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/messages/communications/documents/hf_ben-xvi_mes_20110124_45th-world-communications-day.html.

[10] Bênêđictô XVI, “Silence and Word: Path of Evangelization,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 46, ngày 24 tháng 1 năm 2012, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/messages/communications/documents/hf_ben-xvi_mes_20120124_46th-world-communications-day.html.

[11] Bênêđictô XVI, “Social Networks: Portals of Truth and Faith; New Spaces for Evangelization,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 47, ngày 24 tháng 1 năm 2013, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/messages/communications/documents/hf_ben-xvi_mes_20130124_47th-world-communications-day.html.

[12] Bênêđictô XVI, “The Priest and Pastoral Ministry in a Digital World: New Media at the Service of the Word,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 44, ngày 24 tháng 1 năm 2010, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/messages/communications/documents/hf_ben-xvi_mes_20100124_44th-world-communications-day.html.

[13] Bênêđictô XVI, “Children and the Media: A Challenge for Education,” sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 41, ngày 24 tháng 1 năm 2007, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/messages/communications/documents/hf_ben-xvi_mes_20070124_41st-world-communications-day.html.

Tu sĩ Lm. Phêrô Nguyễn Văn Dũng, OFM