Ruffini nói đã đến lúc truyền thông xây dựng sự hiệp thông

RUFFINI NÓI ĐÃ ĐẾN LÚC TRUYỀN THÔNG XÂY DỰNG SỰ HIỆP THÔNG

Vatican News

Nguồn: Bộ Truyền thông Tòa Thánh

Tổng trưởng Bộ Truyền thông Tòa Thánh, ông Paolo Ruffini, đã phát biểu khai mạc Đại hội toàn quốc lần thứ chín của Mục vụ Truyền thông, gọi tắt là Pascom, thuộc Hội đồng Giám mục Brazil. Sự kiện diễn ra ngày 24 tháng 7 tại Đền thánh Quốc gia Đức Mẹ Aparecida, thuộc bang São Paulo, Brazil. Chủ đề của đại hội là Loan báo Tin Mừng trong chuyển động và chiều kích mục vụ của truyền thông.

Theo ông Ruffini, từ khóa quan trọng là gìn giữ. Gìn giữ sự hiệp thông liên kết chúng ta với nhau. Gìn giữ tài năng, câu chuyện, các cuộc gặp gỡ, lòng tốt và vẻ đẹp nơi mỗi người. Gìn giữ cả cái nhìn hướng về ơn cứu độ và sự cứu chuộc, ngay cả khi mọi sự dường như đang đi sai hướng.

Qua mọi hình thức truyền thông, người Kitô hữu được mời gọi trở thành những môn đệ truyền giáo luôn lên đường. Tuy nhiên, hành trình ấy khác với lối đi chỉ biết thu hẹp mọi sự vào tính toán, kinh doanh và tiếp thị. Người Kitô hữu được mời gọi chọn một con đường khác. Đó là một cách nhìn khác, một cách kể chuyện khác, một cách ghi nhớ khác và một cách xây dựng tương lai bằng chính việc kể lại tương lai ấy.

Đó cũng là con đường khác mà ông Paolo Ruffini, Tổng trưởng Bộ Truyền thông Tòa Thánh, đã đề nghị trong bài diễn văn khai mạc Đại hội toàn quốc lần thứ chín của Pascom tại Đền thánh Aparecida, bang São Paulo, vào ngày 24 tháng 7. Đại hội mang chủ đề Loan báo Tin Mừng trong chuyển động và chiều kích mục vụ của truyền thông.

Những thách đố của thời đại hôm nay

Ông Ruffini nói rằng chúng ta không thể dừng lại, cũng không thể chậm bước trước những thách đố của thời đại. Có một hướng đi cần theo đuổi. Có một mục tiêu cần đạt tới. Và tất cả phải cùng nhau tiến bước.

Theo ông, đã đến lúc xây dựng sự hiệp thông qua mọi phương tiện truyền thông. Đã đến lúc hình thành những dự án cộng tác và làm việc với các nhóm đang hoạt động tại nhiều quốc gia, nhiều thành phố khác nhau. Mục đích là làm cho sự hiệp nhất vốn nâng đỡ mọi sự được trở nên hữu hình hơn. Nhờ đó, mọi người ngày càng phục vụ nhau hơn và có thể trao tặng cho thế giới một hệ thống thông tin mang tầm toàn cầu, đặt nền trên việc tìm kiếm và chia sẻ sự thật.

Trong phần suy tư rộng hơn về trí tuệ nhân tạo, Tổng trưởng Bộ Truyền thông nhận định rằng truyền thông của Giáo hội có một nét cao quý và độc đáo. Truyền thông ấy không rao bán những kết nối trừu tượng, nhưng vun đắp những tương quan thật. Nó thật sự thuộc về thế giới. Nó không được thúc đẩy bởi lợi ích kinh tế, nhưng bởi tình yêu muốn chia sẻ điều tốt lành, chân thật và đẹp đẽ như một quà tặng.

Ông nói tiếp rằng truyền thông đặt nền trên sự trao ban chính mình và trên chứng tá có khả năng dệt nên sự hiệp thông. Truyền thông ấy nối kết con người, giúp họ chia sẻ kinh nghiệm, giải thoát họ khỏi cô lập và giúp họ nhận ra mình thuộc về một môi trường biết đón nhận.

Truyền thông như khí cụ của sự đón nhận

Để minh họa cho cách truyền thông có thể trở thành khí cụ của sự đón nhận, ông Ruffini nhắc đến hai sáng kiến cụ thể. Những sáng kiến này cũng cho thấy câu chuyện có thể trở thành một con đường mạnh mẽ để biến đổi cách chúng ta nhìn nhau.

Sáng kiến thứ nhất mang tên Dining Across the Divide. Nội dung của sáng kiến đặt ra một câu hỏi rất đời thường. Liệu việc cùng ngồi ăn với nhau có thể giúp con người vượt qua khác biệt hay không.

Sáng kiến thứ hai mang tên Narrative4. Khẩu hiệu của sáng kiến này là khoảng cách ngắn nhất giữa hai người chính là một câu chuyện. Nhân dịp Năm Thánh, kinh nghiệm này đã được đề nghị cho 150 bạn trẻ. Trong các nhóm nhỏ, họ chia sẻ với nhau những câu chuyện xoay quanh chủ đề hàn gắn.

Những sáng kiến ấy quy tụ những con người thật. Chúng tạo nên những không gian trong đó mỗi người có thể trở thành một phần của một nhóm và của một cộng đoàn.

Tổng trưởng Bộ Truyền thông Tòa Thánh nhấn mạnh rằng thay đổi cách kể chuyện bằng cách hướng nó về niềm hy vọng, nhận ra sức năng động của điều thiện, khơi dậy tâm hồn và dẫn đưa con người đến sự hiệp thông, đó chính là men Kitô giáo mà thế giới hôm nay đang rất cần.

Mục tiêu là xây dựng một mạng lưới không nhằm giam giữ con người, nhưng giải thoát con người. Đó là mạng lưới gìn giữ sự hiệp thông giữa những con người tự do.

Ông nói thêm rằng chính Giáo hội cũng là một mạng lưới được dệt nên bởi sự hiệp thông Thánh Thể. Trong mạng lưới ấy, sự hiệp nhất không đặt nền trên những lượt thích, nhưng trên sự thật. Sự hiệp nhất ấy đặt nền trên lời Amen, nhờ đó mỗi người gắn bó với Thân Mình Đức Kitô và đồng thời đón nhận người khác.

Giáo dục con người sử dụng truyền thông

Khi nói về những nguy cơ cần tránh, ông Ruffini cảnh báo về tình trạng lan truyền thông tin sai lệch dù người chia sẻ không có ý xấu. Ông gọi đó là cách vô tình làm cho tin giả và lợi nhuận phát sinh từ tin giả được nhân lên.

Theo ông, kiểu kết nối này đặt nền trên sự dửng dưng giữa sự thật và giả dối. Dần dần, nó trở thành thói quen. Cuối cùng, chính con người cũng bị cuốn vào cơ chế ấy. Đó là một dạng mê hoặc. Đó là một cái bẫy. Đó là một mạng nhện giam hãm chúng ta. Nó hoàn toàn trái ngược với một mạng lưới của tri thức và tình yêu, vốn có khả năng giải thoát con người.

Trí tuệ nhân tạo mở ra những cơ hội phi thường cho tri thức. Tuy nhiên, nó cũng có thể tạo ra một thứ ngu dốt mang dáng vẻ của hiểu biết. Nó cũng có thể trở thành công cụ thao túng và kiểm soát.

Vì thế, theo ông, việc đào tạo là điều rất quan trọng. Con người cần được đào tạo để biết phân định, biết chọn lựa và biết quyết định, hầu vẫn làm chủ đời sống của mình. Do đó, mục vụ truyền thông phải đặt nền trên việc giáo dục con người sử dụng các phương tiện truyền thông một cách có trách nhiệm.

Cần thay đổi cách nhìn

Ông Ruffini nói rằng nếu muốn bảo vệ nhân tính của mình, chúng ta không thể đặt đổi mới công nghệ trên một quan niệm phi thân xác về công ích.

Dựa trên một trong những sứ điệp trung tâm của thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, Tổng trưởng Bộ Truyền thông mời gọi các nhà truyền thông Công giáo hành động.

Ông nhận định rằng chúng ta đang sống trong một thời kỳ biến đổi sâu xa. Câu hỏi đặt ra là chúng ta để mình bị dòng chảy cuốn đi, hay chọn tự mình định hướng sự thay đổi. Chúng ta để mình mắc kẹt trong mạng lưới, hay thả lưới ở phía bên kia.

Để đón nhận và vượt qua thách đố này, ông cho rằng chúng ta cần một mẫu thức biết giáo dục con người biết khát khao, biết ước muốn và biết mơ ước.

Điều đó đòi phải thay đổi cách nhìn. Chúng ta cần vượt qua mọi hình thức duy kỹ thuật. Đó là lối nhìn thu hẹp truyền thông vào việc kết nối đơn thuần. Nó biến tri thức thành những câu trả lời dễ dãi và hời hợt. Nó cũng biến giáo dục thành một xưởng sản xuất những kết quả tức thời, vốn chỉ tồn tại trong khoảng thời gian ngắn ngủi như chính quá trình tạo ra chúng.

Ông kết luận rằng truyền thông không chỉ là việc chuyển tải tư tưởng và cảm xúc. Truyền thông là trao ban chính mình, được tình yêu thúc đẩy. Sự khác biệt cốt yếu giữa truyền thông của máy móc và truyền thông của con người nằm chính ở khả năng tự hiến của con người. Máy móc không có khả năng ấy.

Con người ở trung tâm

Sau bài phát biểu của ông Ruffini, một cuộc tọa đàm đã diễn ra với sự tham dự của ba giám mục thuộc Ủy ban Giám mục về Truyền thông Xã hội. Đó là Đức cha Valdir José de Castro, Đức cha Edilson Soares Nobre và Đức cha Amilton Manoel da Silva.

Trước khoảng 1.500 đại biểu đến từ khắp Brazil, các giám mục đã suy tư về sứ mạng của mục vụ truyền thông trong Giáo hội và trong xã hội hôm nay. Cuộc đối thoại đề cập đến những thách đố hiện tại và những viễn tượng tương lai. Tất cả đều khởi đi từ chiều kích căn bản nhất của truyền thông, đó là con người. Phẩm giá của con người luôn đi trước mọi phương tiện kỹ thuật.