Giáo hội tại châu Á được mời gọi nhân bản hóa AI và nâng đỡ các nhà truyền giáo kỹ thuật số

Vatican News

Giáo hội tại châu Á được mời gọi đặt phẩm giá con người ở trung tâm của việc phát triển và sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời quan tâm hơn đến việc nhìn nhận, đào tạo và nâng đỡ các nhà truyền giáo kỹ thuật số trẻ.

Theo Radio Veritas Asia, những lời kêu gọi này được đưa ra tại hội nghị thường niên của Văn phòng Truyền thông Xã hội thuộc Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC-OSC), diễn ra tại Ma Cao từ ngày 27 đến 31 tháng 10.

Hội nghị quy tụ các tham dự viên với chủ đề: “Magnifica humanitas và những nẻo đường loan báo Tin Mừng mang tính hiệp hành tại châu Á: Truyền thông Đức Kitô trong thời đại trí tuệ nhân tạo”.

Khuôn mặt phía sau màn hình

Phát biểu tại hội nghị ngày 29 tháng 10, Đức cha Marcelino Antonio Maralit Jr., Chủ tịch FABC-OSC, kêu gọi thực hiện việc chuyển đổi số theo hướng gìn giữ các mối tương quan giữa con người. Ngài lưu ý rằng, đối với hàng triệu người tại châu Á, cuộc gặp gỡ đầu tiên với Giáo hội có thể diễn ra qua một màn hình.

“Phía sau mỗi màn hình tại châu Á là một khuôn mặt”, ngài nói.

Đức cha mô tả thế giới kỹ thuật số là “quảng trường chính, là diễn đàn Areopagus của thời đại chúng ta”, đồng thời nhìn nhận khoảng cách giữa những cộng đồng đã được kết nối và những cộng đồng vẫn chưa có điều kiện tiếp cận.

Nhắc lại lời Đức Giáo hoàng Lêô XIV, ngài nhấn mạnh rằng thách đố sâu xa nhất của AI liên quan đến ý nghĩa của việc làm người.

Đức cha Maralit cảnh báo về nạn buôn người trong các đường dây lừa đảo trên mạng, tình trạng bóc lột trẻ em trực tuyến, hoạt động giám sát và công nghệ giả mạo bằng AI (deepfake).

Ngài kêu gọi các giáo sĩ không bao giờ trình bày những bài giảng do AI tạo ra như thể đó là bài giảng của chính mình, cũng không phó thác việc đồng hành thiêng liêng cho các thuật toán.

Những đề xuất của ngài bao gồm việc đào tạo, bảo đảm tính minh bạch, bảo vệ dữ liệu cá nhân và thể hiện tình liên đới với những người lao động bị gạt ra bên lề, những người đang góp phần duy trì các công nghệ kỹ thuật số bằng công sức của mình.

Bảo vệ những người dễ bị tổn thương

Những tổn thất mà con người phải gánh chịu trong quá trình phát triển công nghệ cũng được đề cập trong bài tham luận chính của Tiến sĩ Levi Checketts, thuộc Đại học Baptist Hồng Kông.

Ông lưu ý đến những thiệt hại môi trường do hoạt động khai khoáng và rác thải điện tử, cùng với các công việc xử lý dữ liệu được trả công thấp nhưng gây áp lực tâm lý nặng nề.

Ông cũng chất vấn những cách tiếp cận xem sự lão hóa, tính dễ bị tổn thương và các giới hạn của con người như những khiếm khuyết mà công nghệ phải loại bỏ.

Giáo sư Leo-Martin Angelo R. Ocampo, một giáo dân Đa Minh thuộc Đại học Santo Tomas ở Manila, đề cập đến việc phân định qua sự đối chiếu giữa Babel và Giêrusalem.

Ông giải thích rằng công nghệ có thể nuôi dưỡng lòng kiêu ngạo và sự kiểm soát, nhưng cũng có thể giúp tái lập các mối tương quan và bảo đảm mọi người đều có chỗ đứng. Các thuật toán phản ánh những ưu tiên của con người; vì thế, trách nhiệm đạo đức là điều không thể thiếu.

Bén rễ trong cầu nguyện và gặp gỡ

Trong Thánh lễ khai mạc ngày 28 tháng 10, Đức cha Stephen Lee Bun-sang, Giám mục Ma Cao, nhắc lại rằng Chúa Giêsu đã chọn những con người mang trong mình lịch sử riêng và những giới hạn. Ngài nhấn mạnh: việc truyền thông Tin Mừng đòi hỏi sự khiêm nhường, cầu nguyện và quan tâm đến những đau khổ của con người.

Ngài mời gọi: “Hãy lắng nghe trước khi nói, đồng hành trước khi xét đoán”.

Đức cha Malcolm Sequeira, Giám mục Amravati, Ấn Độ, cũng khuyến khích những người làm truyền thông luôn bén rễ trong Đức Kitô khi đối diện với những thay đổi công nghệ.

Dựa trên lời thánh Phaolô mời gọi mang lấy toàn bộ binh giáp của Thiên Chúa, ngài cảnh báo họ đừng lấy AI làm chỗ dựa cho sự an toàn của mình. Ngài nói: “Hãy vững tâm. Đừng sợ hãi. Đừng hoảng loạn”.

Dành chỗ cho các nhà truyền giáo kỹ thuật số

Tinh thần đồng hành ấy được thể hiện cụ thể trong phần trình bày ngày 29 tháng 10 của bà Gethsemani Cindy Gorospe, Điều phối viên Truyền thông Xã hội của Radio Veritas Asia.

Bà chia sẻ kinh nghiệm từ Đại hội lần thứ nhất các nhà truyền giáo kỹ thuật số Công giáo châu Á, quy tụ hơn 100 nhà sáng tạo nội dung đến từ 17 quốc gia châu Á, diễn ra tại Manila từ ngày 10 đến 13 tháng 9.

“Có một lời mời gọi cấp thiết để họ được hội nhập vào đời sống Giáo hội”, bà nói, đồng thời đề nghị các Giáo hội địa phương và các Hội đồng Giám mục lắng nghe những người trẻ sáng tạo nội dung, cũng như tạo cơ hội để họ tham gia đời sống mục vụ.

Bà giải thích rằng những nhà sáng tạo nội dung trẻ mong muốn được tiếp xúc trực tiếp với các giám mục để được giúp phân định thiêng liêng, hướng dẫn về giáo luật và bảo vệ về mặt mục vụ. Họ cần có mối liên hệ chặt chẽ hơn với các vị hữu trách trong Giáo hội địa phương, cùng những cơ cấu hỗ trợ để duy trì công việc và ứng phó với các áp lực phát sinh.

Bà Gorospe đặc biệt lưu ý đến tình trạng cô lập, sự mệt mỏi tinh thần và những rủi ro về chính trị mà các nhà truyền giáo kỹ thuật số phải đối mặt.

Bà đề xuất thành lập một ủy ban chuyên trách thuộc FABC-OSC và xây dựng chương trình đào tạo kết hợp thần học, khả năng đứng vững về mặt thiêng liêng và các kỹ năng truyền thông.

Hướng tới Ngày Giới trẻ Thế giới năm 2027 tại Seoul, bà kêu gọi các vị hữu trách nhìn nhận những người trẻ làm truyền thông là những cộng tác viên trong sứ mạng loan báo Tin Mừng.

Vượt ra ngoài màn hình

Tiến sĩ Victor Lam, cố vấn của Giáo phận Hồng Kông về giáo lý và công nghệ thông tin, kêu gọi để “sự khôn ngoan của con tim” hướng dẫn sứ mạng này.

Ông cho rằng những cuộc gặp gỡ trên môi trường kỹ thuật số cần dẫn đến các mối tương quan nhân vị bền vững và việc tham gia đời sống bí tích của Giáo hội.

Những ưu tiên ông đề ra bao gồm: giúp người trẻ sử dụng công nghệ cách có trách nhiệm và tự do; củng cố các mối tương quan cá nhân; và hướng những đổi mới công nghệ đến công lý, hòa bình và công ích.

Tiến sĩ Lam khuyến khích các nhà truyền giáo kỹ thuật số vượt lên trên việc tìm kiếm sự nổi tiếng, để đặt sứ mạng loan báo Tin Mừng làm ưu tiên hàng đầu.