Hội thảo về con người và thuật toán theo cái nhìn của Tolkien

Vatican News

Hội thảo mang chủ đề “Con người, phương tiện và thuật toán”, thuộc chương trình ba ngày với chủ đề chung “Phẩm giá của sự bất toàn: Tolkien và Magnifica Humanitas về tính độc nhất của con người”.

John Ronald Reuel Tolkien (1892-1973) là nhà văn, học giả và tín hữu Công giáo người Anh, nổi tiếng với thiên tiểu thuyết “Chúa tể những chiếc nhẫn”. Thế giới Trung Địa giả tưởng do ông sáng tạo, với các chủ đề về tự do, thiện và ác, hy sinh, tình bạn và hy vọng, chịu ảnh hưởng sâu đậm từ nhãn quan Kitô giáo về con người. Từ đó, hội thảo đặt tư tưởng của Tolkien trong cuộc đối thoại với giáo huấn của Đức Giáo hoàng Lêô XIV về truyền thông và công nghệ.

Ông Angelo Mereghetti, tu huynh Salêdiêng và chuyên gia truyền thông xã hội tại Trung tâm Don Bosco ở Roma, nhắc lại lời kêu gọi của Đức Giáo hoàng về một nền truyền thông biết tìm kiếm sự thật. Theo ông, truyền thông ngày nay, đặc biệt trên mạng xã hội, thường “chỉ nhìn thấy một phần của sự thật chứ không phải toàn bộ sự thật”. Trong khi đó, sự thật đòi hỏi nỗ lực, khả năng đón nhận và đồng hành.

Ông cũng nhấn mạnh đến “hệ sinh thái truyền thông”, được xây dựng không phải bằng việc thao túng thực tại, nhưng bằng “sự hiện diện và lắng nghe”. Theo ông, nếu thiếu đối thoại và trao đổi, con người dễ chỉ còn nhìn thực tại từ quan điểm riêng. Mereghetti cho rằng thuật toán phải phục vụ con người, một con người có khả năng ý thức, phân định và xây dựng các mối tương quan.

Ông Federico Iadicicco, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Minas Tirith, nhận định giáo huấn của Đức Lêô XIV về trí tuệ nhân tạo có tính “đột phá”. Ông nói: “Nhiều người cho rằng Đức Lêô là một Giáo hoàng mang tinh thần Tolkien, nhưng tôi đã thử tìm hiểu xem liệu Tolkien có phần nào mang tinh thần của Đức Lêô hay không”. Theo ông, nếu AI chỉ nằm trong tay một số ít người, nó có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng về dân chủ xã hội và kinh tế. Vì thế, ông nhấn mạnh nguyên tắc về mục đích phổ quát của của cải, cho rằng AI cần được nhìn như một công ích có ảnh hưởng đến toàn thể nhân loại.

Bà Lorenza Castagnacci, điều phối viên dự án DesTEENazione tại Alatri, nhấn mạnh rằng người trẻ ngày nay mong muốn “được nhìn đến”, được lắng nghe và có những người lớn đáng tin cậy đồng hành.

Nhắc lại lời Đức Giáo hoàng rằng “trung tâm của lịch sử vẫn là khuôn mặt con người đang mong được nhìn đến”, bà cho biết nhiều người trẻ đang tìm kiếm vị trí và ý nghĩa của mình trong thế giới.

Kết thúc bằng một hình ảnh lấy cảm hứng từ Tolkien, bà nói DesTEENazione mong muốn trở thành một nơi mà người trẻ có thể tìm thấy tương quan, sự thuộc về và không gian để trưởng thành.