EBU: Bảo vệ phát thanh, thành trì của tự do và đa nguyên

Vatican News

Ngay cả ngày nay, bất chấp cuộc cách mạng công nghệ do Trí tuệ nhân tạo mang lại, phát thanh vẫn là phương tiện truyền thông được công dân châu Âu tin cậy nhất trong việc cung cấp thông tin. Phát thanh là một giá trị có khả năng gìn giữ tự do, phục vụ chủ nghĩa đa nguyên và nâng đỡ hệ thống dân chủ.

Đó là nhận định của ông Alessandro Gisotti, Phó Giám đốc Vatican Media và là đại diện của Vatican Radio tại Liên minh Phát thanh Truyền hình châu Âu. Tại tổ chức này, ông cũng đảm nhận vai trò Chủ tịch Nhóm Tin tức Phát thanh và Âm thanh. Trong cuộc trao đổi với Luca Collodi trong chương trình “Sound Magazine” của Vatican Radio, ông Gisotti suy tư về cuộc tranh luận hiện nay tại châu Âu xoay quanh “Đạo luật Mạng lưới Kỹ thuật số” (Digital Networks Act, DNA). Đây là quy định viễn thông mới có tính bao quát cho toàn châu lục. Theo ông, một ưu tiên then chốt của EBU là bảo đảm để công chúng vẫn có thể tiếp cận đầy đủ với các đài phát thanh, trước hết là trên xe hơi.

“Đạo luật Mạng lưới Kỹ thuật số” hiện đang được thảo luận ở cấp châu Âu. Đây là một quy định sẽ tái định hình bối cảnh truyền thông kỹ thuật số của châu lục trong nhiều năm tới. Vì sao đạo luật này lại có ý nghĩa quan trọng đến thế đối với tương lai của chúng ta?

“Đạo luật Mạng lưới Kỹ thuật số” (Digital Networks Act, DNA) là một đề xuất lập pháp của Liên minh châu Âu. Đạo luật này nhằm định hình lại truyền thông kỹ thuật số trên toàn châu lục, đồng thời xét đến những đổi mới công nghệ đặc biệt trong những năm gần đây, trước hết là Trí tuệ nhân tạo.

Mục tiêu của đạo luật là thiết lập một khuôn khổ pháp lý thống nhất và cập nhật nhất có thể. Hiện nay, lĩnh vực này vẫn được điều chỉnh bởi nhiều quy định và chỉ thị khác nhau. Các quy định ấy còn phân tán và thiếu đồng bộ.

Đạo luật này quan trọng vì không chỉ liên quan đến hạ tầng kỹ thuật số, khả năng kết nối và các mạng băng thông rộng. Nó còn tác động đến nội dung tin tức mà công dân châu Âu sẽ đọc, xem và nghe trong những năm tới. Nếu suy nghĩ kỹ, ta sẽ thấy đây cũng là một vấn đề liên quan đến sức khỏe của các hệ thống dân chủ.

Dự kiến DNA sẽ được thông qua vào năm 2027. Trong những tháng tới, một cuộc thảo luận dài và phức tạp sẽ diễn ra trong các định chế châu Âu, đặc biệt là Ủy ban châu Âu, Nghị viện châu Âu và Hội đồng Liên minh châu Âu.

Đây là một giai đoạn rất quan trọng. Cuộc tranh luận không chỉ liên quan đến các chính phủ và nghị viện quốc gia. Nó còn liên quan đến các cơ quan truyền thông, nhất là các đài phát thanh truyền hình công ích, các nhà khai thác viễn thông, và dĩ nhiên, cả những tập đoàn công nghệ lớn của thế giới kỹ thuật số.

Một trong những vấn đề then chốt đang được thảo luận là việc tiếp tục duy trì phát thanh trên xe hơi. Liên minh Phát thanh Truyền hình châu Âu, mà Vatican Radio là một thành viên sáng lập, đang kêu gọi điều gì về vấn đề này?

Đúng vậy. Một trong những điểm trung tâm của cuộc tranh luận hiện nay chính là sự hiện diện của phát thanh trên xe hơi. Vào tháng Tư, tại Đại hội Phát thanh châu Âu ở Sofia, tôi đã tham dự với tư cách đại diện Vatican Radio. Tại đó, chúng tôi thống nhất rằng EBU cần mạnh mẽ vận động để “Đạo luật Mạng lưới Kỹ thuật số” buộc các hãng sản xuất xe hơi phải duy trì thiết bị thu sóng phát thanh mặt đất tích hợp trong tất cả xe mới được bán tại Liên minh châu Âu.

Vì mục tiêu này, ở cả cấp quốc gia lẫn cấp châu Âu, các đài phát thanh công ích đang nỗ lực nâng cao nhận thức nơi các định chế, giới lãnh đạo doanh nghiệp và xã hội dân sự. Sáng kiến này được gọi là “Radio Ready”.

Theo EBU, những công nghệ phát thanh nào cần được bảo đảm trên xe hơi?

Theo đề xuất sửa đổi của EBU đối với bản văn hiện đang được thảo luận, xe hơi cần có khả năng tiếp nhận cả phát thanh mặt đất tương tự lẫn phát thanh mặt đất kỹ thuật số. Điều này có nghĩa là phải bảo đảm sự hiện diện của các công nghệ FM và DAB/DAB+.

Từ kinh nghiệm của tôi trong vai trò Chủ tịch Nhóm Tin tức Phát thanh và Âm thanh châu Âu, tôi có thể nói rằng các quốc gia châu Âu hiện đang áp dụng nhiều chiến lược phân phối khác nhau. Một số nước vẫn sử dụng FM rất rộng rãi, trong khi những nước khác ngày càng chuyển mạnh sang DAB+.

Vì thế, quy định của châu Âu cần tính đến sự đa dạng này. Quy định ấy phải bao gồm nhiều công nghệ khác nhau. Đồng thời, quy định cũng cần bảo đảm để mọi người dùng đều có thể nghe phát thanh trong xe hơi, bất kể họ đang ở quốc gia nào.

Nhưng vì sao các đài phát thanh công ích của châu Âu lại xem việc duy trì thiết bị thu sóng phát thanh trên xe hơi là điều hết sức quan trọng?

Xe hơi là nơi người ta nghe phát thanh nhiều nhất. Theo các kết quả khảo sát mới nhất, gần 60% việc nghe phát thanh ở châu Âu hiện diễn ra khi người dân đang di chuyển bằng xe hơi. Nhiều người theo dõi các chương trình tin tức, chương trình chuyên đề, âm nhạc và thông tin giao thông trong lúc đi làm hằng ngày hoặc trong các chuyến đi dài.

Vì thế, EBU nhấn mạnh rằng nếu không bảo đảm sự hiện diện của phát thanh trên các phương tiện giao thông, hàng triệu công dân châu Âu có thể mất đi một công cụ quan trọng để tiếp cận những thông tin đáng tin cậy và phục vụ lợi ích công cộng.

Cũng không nên xem nhẹ sự kiện này: phát thanh trên xe hơi góp phần vào an toàn giao thông. Nó giúp người lái xe cập nhật thông tin mà không bị phân tâm như khi sử dụng điện thoại thông minh. Đáng buồn thay, mỗi năm có nhiều vụ tai nạn xảy ra do việc sử dụng điện thoại di động khi đang lái xe, trong đó có không ít vụ rất nghiêm trọng.

Có thể nói rằng phát thanh, dù bối cảnh thông tin đang thay đổi nhanh chóng và sâu rộng, vẫn giữ vai trò thiết yếu và không thể thay thế, ngay cả đối với khả năng chống chịu của các hệ thống dân chủ hay không?

Chắc chắn là như vậy. Trong các cơ quan truyền thông công ích của châu Âu, có một nhận thức vững chắc rằng phát thanh là một dịch vụ thiết yếu. Đó là một thành trì đích thực của tự do, có ích cho các hệ thống dân chủ và cho quyền tự do thông tin.

Phát thanh vẫn là một phương tiện phổ quát, vì nó miễn phí và vì thế mọi người đều có thể tiếp cận. Phát thanh cũng hoạt động trong các tình huống khẩn cấp. Hãy nghĩ đến Ukraina, một đất nước đang bị chiến tranh tàn phá, hoặc sự cố mất điện trên toàn bán đảo Iberia vào năm ngoái.

Hơn nữa, tất cả các khảo sát ở cấp châu Âu đều xác nhận rằng phát thanh là phương tiện truyền thông được công dân châu Âu tin cậy nhất. Chính vì thế, phát thanh cần được bảo vệ. Phát thanh là thành lũy bảo vệ tính đa nguyên của thông tin.

Vì tất cả những lý do đó, “Đạo luật Mạng lưới Kỹ thuật số” của châu Âu phải bảo đảm một không gian thích đáng cho các đài phát thanh. Phát thanh là một tài sản quý giá và cần được gìn giữ.

Nguồn bài viết: EBU: Safeguarding Radio, a bastion of freedom and pluralism - Vatican News