Cần “giải trừ” trí tuệ nhân tạo khỏi các logic thống trị, loại trừ và chết chóc

Vatican News

Đức Thánh Cha lưu ý rằng trong những thời điểm then chốt của lịch sử, Giáo hội được mời gọi phân định “những điều mới mẻ” dưới ánh sáng Tin Mừng và phẩm giá con người. Và Đức Lêô XIII đã làm điều đó 135 năm trước khi công bố thông điệp “Rerum Novarum” trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp làm biến đổi đời sống công nhân.

Ngài nhận định nhân loại hôm nay đang đối diện với một biến chuyển có tầm mức tương tự, thậm chí với những hệ quả còn lớn hơn: trí tuệ nhân tạo. Theo ngài, AI đã chạm đến nhiều lĩnh vực của đời sống, ảnh hưởng đến các quyết định định hình sự chung sống của con người, và đang làm thay đổi sâu sắc cách thức tiến hành chiến tranh.

 Thông điệp “Magnifica humanitas” được sinh ra từ việc lắng nghe

Đức Thánh Cha cho biết thông điệp “Magnifica humanitas” được sinh ra từ việc lắng nghe các nhà khoa học, kỹ sư, nhà lãnh đạo chính trị, phụ huynh, giáo viên, cũng như tiếng nói của những người bị gạt ra ngoài lề. Từ sự lắng nghe đó, ngài đưa ra một xác tín mạnh mẽ: “trí tuệ nhân tạo cần được giải trừ khỏi vũ khí”. Ngài giải thích rằng từ ngữ này được chọn cách có ý thức, nhằm đánh thức lương tâm và chỉ ra những con đường tương lai cho nhân loại.

AI cần được “giải giới”

Tương tự như việc giải trừ vũ khí hạt nhân, AI cần được “giải giới”, giải phóng khỏi các logic biến nó thành công cụ thống trị, loại trừ hoặc chết chóc, và phải phục vụ mọi người cũng như công ích. Các quyết định về công nghệ không bao giờ được tách rời khỏi lương tâm và trách nhiệm.

Xây dựng lại: hàn gắn các mối quan hệ

Tuy nhiên, Đức Thánh Cha nhấn mạnh, “giải trừ vũ khí” thôi chưa đủ. Chúng ta phải “xây dựng”. Nhắc lại kinh nghiệm truyền giáo ở Peru, ngài nói “xây dựng lại không chỉ đơn giản là thay thế những gì đã bị phá hủy. Nó có nghĩa là hàn gắn các mối quan hệ, khôi phục niềm tin và khơi dậy hy vọng vào tương lai”.

Nền văn minh tình yêu

“Không ai xây dựng lại một mình”. Đức Thánh Cha gợi lại hình ảnh ngôn sứ Nơkhemia và mời gọi mỗi người cùng làm phần việc của mình. Và nhắc lại lời Thánh Phaolô, cẩn thận chọn cách mình xây dựng, Đức Thánh Cha mời gọi nhân loại “đừng sợ AI, nhưng luôn đặt câu hỏi về con người”. Phát triển đích thực, theo giáo huấn của Thánh Phaolô VI, phải liên quan đến “mọi người và toàn thể con người”. Đây là nền văn minh tình yêu mà nhờ đó “chúng ta mới có thể xây dựng một tương lai, không phải cho một số ít người được đặc quyền, mà cho toàn thể gia đình nhân loại”.

Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng khi tham gia vào các cuộc đối thoại về trí tuệ nhân tạo, Giáo hội “không có câu trả lời kỹ thuật, cũng không tìm cách thay thế những câu trả lời đó bằng chuyên môn. Nhưng chúng tôi mang đến một sự khôn ngoan về con người mà thời đại hiện nay đang rất cần: mỗi người là duy nhất và không thể thay thế, một chủ thể tự do và thông minh với lương tâm, có khả năng tìm kiếm Chúa, phục vụ lẫn nhau và chăm sóc ngôi nhà chung của chúng ta”. Và ngài mời gọi Giáo hội và toàn thể gia đình nhân loại tỉnh thức, đối thoại và trở thành “những nghệ nhân của hy vọng”, cùng xây dựng một xã hội nhân bản và huynh đệ hơn.