Lý thuyết thích nghi truyền thông
LÝ THUYẾT THÍCH NGHI TRUYỀN THÔNG
Trong các lĩnh vực truyền thông tổng quát, truyền thông văn hóa, tâm lý học, khoa học hành vi và khoa học xã hội, lý thuyết thích nghi truyền thông là một lý thuyết truyền thông nhấn mạnh những điều chỉnh mà con người thực hiện trong khi giao tiếp. Howard Giles, giáo sư truyền thông tại University of California, đã phát triển lý thuyết này. Theo ông, điều chỉnh truyền thông diễn ra khi con người cố gắng nhấn mạnh hoặc giảm thiểu các khác biệt xã hội giữa họ với những người mà họ đang tương tác.
Những yếu tố dẫn đến hoạt động điều chỉnh có thể xuất hiện qua giao tiếp bằng lời nói hoặc qua cử chỉ. Lý thuyết này phát triển từ lý thuyết thích nghi lời nói, vốn cho thấy giá trị của các khái niệm tâm lý học trong việc hiểu các động lực của lời nói. Tuy nhiên, lý thuyết thích nghi truyền thông bao quát nhiều lĩnh vực hơn, bao gồm cả các yếu tố phi ngôn ngữ và cử chỉ.
Interactant là thuật ngữ chỉ những người tham gia tương tác trong một tiến trình truyền thông và có liên hệ trực tiếp với nhau qua hoạt động giao tiếp.
Lý thuyết
Lý thuyết thích nghi truyền thông trình bày khuynh hướng của con người trong việc điều chỉnh hành vi khi tương tác. Lý do đằng sau hành vi này được giải thích là nhằm kiểm soát các khác biệt xã hội giữa những người tham gia tương tác.
Con người điều chỉnh các hoạt động truyền thông của mình để được chấp nhận và để xây dựng một hình ảnh tích cực trước người đối thoại. Môi trường nơi họ tương tác cũng ảnh hưởng đến hành vi truyền thông.
Lý thuyết này giải thích hai loại tiến trình điều chỉnh:
1. Hội tụ Hội tụ là tiến trình trong đó con người có xu hướng thích nghi với các đặc điểm truyền thông của người khác nhằm giảm thiểu các khác biệt xã hội.
2. Phân kỳ Phân kỳ là tiến trình trái ngược với sự thích nghi. Trong bối cảnh này, cá nhân nhấn mạnh các khác biệt xã hội và các khác biệt phi ngôn ngữ giữa những người tham gia tương tác.
Hai tiến trình này thường phụ thuộc vào các đặc điểm của người tham gia tương tác. Con người có xu hướng điều chỉnh cách truyền thông của mình khi tương tác với một người có địa vị cao hơn hoặc có những đặc điểm khác mà họ cho là tốt hơn mình.
Ngược lại, tiến trình phân kỳ thể hiện đặc điểm đối lập, vì nó nhấn mạnh sự khác biệt giữa những người đang có mối liên hệ giao tiếp với nhau.
Lý thuyết thích nghi truyền thông chịu ảnh hưởng của tâm lý học xã hội và được định hướng bởi bốn giả định chính:
1. Sự tương đồng và khác biệt trong lời nói và hành vi Trong khi giao tiếp, luôn có những điểm tương đồng và khác biệt trong lời nói cũng như hành vi. Các đặc điểm mà con người biểu lộ được hình thành từ kinh nghiệm và bối cảnh văn hóa nơi họ lớn lên.
2. Đánh giá cuộc trò chuyện qua nhận thức về lời nói và hành vi Một cuộc trò chuyện được đánh giá thông qua việc hiểu cách người ta nhận thức lời nói và hành vi của người khác. Qua sự đánh giá đó, con người quyết định có điều chỉnh để thích nghi và hòa nhập hay không.
3. Địa vị xã hội và sự thuộc về được xác định qua ngôn ngữ và hành vi Địa vị xã hội và cảm thức thuộc về được xác định qua ngôn ngữ và hành vi. Khi giao tiếp, con người có xu hướng điều chỉnh theo hành vi của những người có địa vị xã hội cao hơn mình.
4. Các chuẩn mực hướng dẫn tiến trình điều chỉnh Các chuẩn mực hướng dẫn tiến trình điều chỉnh, nhưng mức độ phù hợp của chúng có thể thay đổi tùy hoàn cảnh. Chuẩn mực xác định hành vi của con người, và người ta được kỳ vọng hành động phù hợp với những chuẩn mực ấy.
Ứng dụng
Lý thuyết thích nghi truyền thông có thể được áp dụng trong nhiều tiến trình giao tiếp khác nhau. Trong một tổ chức, điều chỉnh truyền thông có thể được sử dụng để giao tiếp hiệu quả giữa các nhân viên, cũng như giúp họ thích nghi khi giao tiếp với một nhân viên cấp cao hơn.
Ví dụ
Mike là một nhân viên mới trong một tổ chức. Trong khi tìm hiểu môi trường làm việc, anh biết được từ các đồng nghiệp rằng cấp trên của mình dường như có niềm yêu thích hội họa.
Khi Mike có cơ hội tương tác với vị cấp trên ấy, anh đã ca ngợi vẻ đẹp của một bức tranh được trưng bày trong văn phòng của ông. Điều này làm vị cấp trên hài lòng. Trong tình huống này, Mike đã điều chỉnh hành vi của mình theo hoàn cảnh, nhờ đó tạo được ấn tượng tốt với cấp trên.
TRUYỀN THÔNG VĂN HÓA
Một số lý thuyết và chủ đề liên quan đến truyền thông văn hóa gồm có:
Lý thuyết hiệu ứng bảng chữ cái.
Lý thuyết thích nghi truyền thông.
Truyền thông xuyên văn hóa.
Lý thuyết vun trồng.
Lý thuyết căn tính văn hóa.
Chủ nghĩa duy vật văn hóa.
Lý thuyết thương lượng thể diện.
Các chiều kích khác biệt văn hóa của Hofstede.
Các cộng đồng tưởng tượng theo Benedict Anderson.
Lý thuyết khoảng cách tri thức.
Lý thuyết lệ thuộc truyền thông.
Lý thuyết phương tiện.
Lý thuyết hiện đại hóa.
Chủ nghĩa hiện đại.
Lý thuyết nhóm câm lặng.
Chủ nghĩa hậu hiện đại.
Lý thuyết phân tầng xã hội cùng các ví dụ.
Lý thuyết văn hóa xã hội.
Lý thuyết vòng xoáy im lặng.
Tìm hiểu quyền bá chủ văn hóa qua các ví dụ.
Chủ nghĩa Victoria.
Chưa có Đánh giá/Bình luận nào được đăng.
Hãy trở thành người đầu tiên đóng góp nội dung cho Bài viết này.
