Lý thuyết hiện đại hóa
LÝ THUYẾT HIỆN ĐẠI HÓA
Trong các lĩnh vực truyền thông văn hóa, tâm lý học, khoa học hành vi và khoa học xã hội, lý thuyết hiện đại hóa trình bày và giải thích tiến trình phát triển bên trong các xã hội. Lý thuyết này cho rằng những xã hội bị gạt ra bên lề và kém phát triển có thể phát triển theo cùng tiến trình với các quốc gia đã phát triển, nếu được cung cấp sự hỗ trợ thích hợp.
Lý thuyết này hình thành trong bối cảnh các hệ thống kinh tế, xã hội và chính trị của các quốc gia phát triển ở Tây Âu và Bắc Mỹ lan rộng sang Nam Mỹ, châu Á và châu Phi, tức những khu vực gồm nhiều quốc gia kém phát triển.
Lý thuyết hiện đại hóa phát triển từ ý niệm về tiến bộ, vốn cổ võ quan điểm cho rằng sự tự phát triển của con người sẽ dẫn đến sự phát triển của xã hội. Lý thuyết này cũng xây dựng quan niệm rằng sự phát triển công nghệ và kinh tế có thể làm thay đổi nhận thức của con người.
Các tư tưởng của nhà xã hội học người Pháp Émile Durkheim đã cung cấp một nền tảng quan trọng cho sự phát triển của lý thuyết hiện đại hóa. Ông so sánh sự phát triển của xã hội với tiến trình tiến hóa của một cơ thể sống. Khi cơ thể tiến hóa, nó trở nên phức tạp hơn. Tương tự như vậy, khi xã hội phát triển, mức độ phức tạp của xã hội cũng gia tăng.
Lý thuyết hiện đại hóa
Lý thuyết hiện đại hóa được sử dụng để giải thích sự thăng tiến và tiến bộ của các xã hội. Các nghiên cứu về lý thuyết này dựa trên giả định rằng hiện đại hóa đã được thể hiện rõ nơi các quốc gia phương Tây, vì các quốc gia này đã có thể tiến từ những giai đoạn sơ khai của tình trạng kém phát triển đến trình độ phát triển cao hơn. Theo cách nhìn đó, các quốc gia kém phát triển có khuynh hướng đi theo nền văn hóa phát triển của phương Tây.
Rostow đã giải thích ý tưởng này qua mô hình các giai đoạn tăng trưởng của ông. Theo Rostow, mô hình năm bước này phác họa những giai đoạn mà mỗi quốc gia phải trải qua để trở thành một quốc gia phát triển.
Xã hội truyền thống
Đây là xã hội mang tính bảo thủ, được nhận diện qua những nghề nghiệp căn bản như nông nghiệp. Các xã hội này thường thiếu tri thức về công nghệ, vì những thay đổi thường bị nhìn bằng thái độ bi quan.
Những tiền đề cho giai đoạn cất cánh
Khi các nhu cầu trong xã hội gia tăng, sản xuất cũng gia tăng, kéo theo sự phát triển của hoạt động chế tạo và sản xuất công nghiệp.
Giai đoạn cất cánh
Trong giai đoạn phát triển này, công nghiệp hóa diễn ra với tốc độ nhanh. Ở giai đoạn này, nhãn quan của con người thay đổi nhờ việc thiết lập và ứng dụng các công nghệ khoa học.
Tiến tới trưởng thành
Đây là giai đoạn diễn ra trong một thời gian dài, trong đó mức sống của người dân được nâng cao nhờ việc sử dụng công nghệ và các đổi mới khác.
Thời đại tiêu dùng đại chúng
Trong giai đoạn phát triển cuối cùng này, con người được hưởng mọi tiện nghi mà công nghệ có thể mang lại. Văn hóa đô thị thay thế hoàn toàn văn hóa truyền thống, làm cho quốc gia ấy trở thành một quốc gia phát triển.
Cách tiếp cận của Rostow mang lập trường chống cộng sản rõ rệt và đặt nền trên kinh nghiệm của các quốc gia tư bản đã phát triển. Đây là một trong những mô hình có ảnh hưởng nhất trong lý thuyết hiện đại hóa vào thế kỷ XX. Thông qua mô hình này, người ta có thể khảo sát hoàn cảnh của các quốc gia kém phát triển và đang phát triển trong một viễn tượng rộng hơn.
Các phê bình đối với mô hình phát triển của Rostow
Mô hình phát triển do Rostow đề xuất có khuynh hướng diễn tiến theo đường thẳng, nhưng tiến trình này không nhất thiết được mọi quốc gia tuân theo. Mô hình này lấy hệ thống tư bản chủ nghĩa làm nền tảng, nhưng lại chưa quan tâm đầy đủ đến những lợi thế mà các quốc gia tư bản đã phát triển có được từ các quốc gia đang phát triển và kém phát triển.
Phạm vi áp dụng
Lý thuyết hiện đại hóa là một khái niệm rất rộng. Lý thuyết này có thể được áp dụng để thấu hiểu các ưu điểm và hạn chế của phát triển, đồng thời giúp nhận diện cách thức tiến trình phát triển tác động đến các quốc gia kém phát triển.
TRUYỀN THÔNG VĂN HÓA
Một số lý thuyết và chủ đề liên quan đến truyền thông văn hóa gồm có:
Lý thuyết hiệu ứng bảng chữ cái.
Lý thuyết thích nghi truyền thông.
Truyền thông xuyên văn hóa.
Lý thuyết vun trồng.
Lý thuyết căn tính văn hóa.
Chủ nghĩa duy vật văn hóa.
Lý thuyết thương lượng thể diện.
Các chiều kích khác biệt văn hóa của Hofstede.
Các cộng đồng tưởng tượng theo Benedict Anderson.
Lý thuyết khoảng cách tri thức.
Lý thuyết lệ thuộc truyền thông.
Lý thuyết phương tiện.
Lý thuyết hiện đại hóa.
Chủ nghĩa hiện đại.
Lý thuyết nhóm câm lặng.
Chủ nghĩa hậu hiện đại.
Lý thuyết phân tầng xã hội cùng các ví dụ.
Lý thuyết văn hóa xã hội.
Lý thuyết vòng xoáy im lặng.
Tìm hiểu quyền bá chủ văn hóa qua các ví dụ.
Chủ nghĩa Victoria.
Chưa có Đánh giá/Bình luận nào được đăng.
Hãy trở thành người đầu tiên đóng góp nội dung cho Bài viết này.
