Truyền thông từ trái tim đến trái tim

Bài diễn văn của Đức Thánh Cha Phanxicô

Gửi các tham dự viên Khóa Họp Khoáng Đại của Bộ Truyền Thông

Hội trường Clementine

Thứ Năm, ngày 31 tháng 10 năm 2024

Anh chị em thuộc Bộ Truyền Thông thân mến, xin chào mừng tất cả mọi người!

Tôi thân ái chào vị Tổng Trưởng ông Ruffini và các vị giám đốc; tôi chào các Hồng Y, các Giám mục hiện diện ở đây, cùng toàn thể anh chị em đã làm nên cộng đồng làm việc lớn lao này.

Trong phụng vụ hôm nay, chúng ta nghe lời khuyên dạy của Thánh Phaolô: “Anh em hãy đứng vững: lưng thắt đai là chân lý, mình mặc áo giáp là sự công chính, chân đi giày là lòng hăng say loan báo Tin Mừng bình an” (Êp 6:14-15). Đó cũng có thể là bức chân dung của người làm truyền thông tốt, anh chị em nghĩ vậy không?

Thật vậy, công việc của anh chị em là một ơn gọi, là một sứ mạng. Bằng lao động và sáng tạo của mình, bằng việc sử dụng khôn ngoan những phương tiện truyền thông do công nghệ cung cấp, nhưng trên hết là bằng con tim: người ta truyền thông bằng con tim. Anh chị em được mời gọi nhận lãnh một nhiệm vụ lớn lao và đầy hứng khởi: xây những nhịp cầu khi có quá nhiều người đang dựng lên các bức tường, những bức tường của ý thức hệ; cổ võ hiệp thông khi có người khích động chia rẽ; để cho mình được chạm đến bởi những bi kịch của thời đại, trong khi không ít người chọn thái độ dửng dưng. Nền văn hóa dửng dưng này, thói “phủi tay”, “không phải việc của tôi, họ tự xoay xở được”, gây hại biết bao!

Trong những ngày khóa họp này, anh chị em đã tự hỏi: làm sao cổ võ một lối truyền thông vốn mang tính hiệp hành. Thượng Hội đồng về hiệp hành mà chúng ta vừa kết thúc, giờ đây trở thành một hành trình thường hằng phải tiếp tục – một hành trình đã khởi đi từ khi Thánh Phaolô VI thiết lập Ban Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục – và phải trở nên phong cách sống hiệp thông trong Hội Thánh, một phong cách hiệp hành. Trong mọi biểu hiện của đời sống cộng đoàn, chúng ta được mời gọi làm vang vọng tình yêu của Thiên Chúa đã quy tụ và đang quy tụ chúng ta nơi Đức Kitô. Đó là nét đặc trưng của việc thuộc về Hội Thánh: nếu chúng ta suy nghĩ và hành động theo các phạm trù chính trị hay theo lối của doanh nghiệp, chúng ta không còn là Hội Thánh. Không thể như vậy! Nếu chúng ta áp dụng các tiêu chí thuần thế tục hay biến cơ cấu thành bộ máy hành chính, chúng ta cũng không còn là Hội Thánh. Là Hội Thánh nghĩa là sống trong xác tín rằng Chúa là Đấng yêu thương ta trước, kêu gọi ta trước, tha thứ cho ta trước (x. Rm 5:8). Và chúng ta là chứng nhân của lòng thương xót vô biên ấy, được ban cách nhưng không và đã biến đổi đời sống chúng ta.

Anh chị em có thể hỏi: tất cả điều này liên quan gì đến công việc truyền thông, báo chí của chúng ta? Liên quan rất nhiều! Chính với tư cách là người làm truyền thông, anh chị em được mời gọi dệt nên hiệp thông trong Hội Thánh, với dây lưng là lẽ thật, áo giáp là đức công chính, và đôi chân sẵn sàng loan báo Tin Mừng bình an. Cho phép tôi nói về giấc mơ của mình. Tôi mơ một nền truyền thông kết nối con người và các nền văn hóa. Tôi mơ một nền truyền thông biết kể và làm nổi bật các câu chuyện, những chứng từ từ mọi miền thế giới, lan truyền và trao tặng cho mọi người. Vì thế, tôi rất vui khi biết rằng, dù đang gặp khó khăn kinh tế và cần cắt giảm chi phí – tôi sẽ nói thêm sau – anh chị em đã nỗ lực tăng số ngôn ngữ truyền thông của Vatican lên hơn năm mươi, thêm Lingala, Mông Cổ và Kannada.

Tôi mơ một nền truyền thông từ trái tim đến trái tim: để mình được chạm đến bởi những gì là nhân bản, để mình cùng đau với những bi kịch mà bao anh chị em đang trải qua. Vì thế, tôi mời anh chị em đi ra nhiều hơn, dám hơn, liều hơn; không phải để truyền bá ý tưởng của riêng mình, nhưng để kể lại thực tại với liêm chính và nhiệt huyết. Tôi mơ một nền truyền thông vượt khỏi khẩu hiệu, luôn hướng ánh đèn tới người nghèo, người rốt hết, người di cư và các nạn nhân chiến tranh. Một nền truyền thông thúc đẩy sự bao gồm, đối thoại và tìm kiếm hòa bình. Cấp thiết biết bao phải dành chỗ cho những người xây dựng hòa bình! Xin đừng mệt mỏi kể lại chứng từ của họ ở mọi nơi trên thế giới.

Tôi mơ một nền truyền thông dạy chúng ta biết bớt cái tôi để nhường chỗ cho người khác; một nền truyền thông say mê, tò mò và chắc chuyên môn, biết dấn thân vào thực tại để có thể kể lại trung thực. Chúng ta được ích lợi khi lắng nghe những câu chuyện mang hương vị Tin Mừng – hôm nay cũng như cách đây hai ngàn năm – kể cho chúng ta về Thiên Chúa như chính Chúa Giêsu, Con của Người, đã mặc khải cho trần gian.

Anh chị em thân mến, đừng sợ dấn thân, đừng sợ đổi mới, học các ngôn ngữ mới, bước đi trên những nẻo đường mới, và cư ngụ trong môi trường kỹ thuật số. Hãy làm như vậy mà không để mình bị công cụ chi phối; đừng biến những cuộc gặp gỡ trực tuyến thành “sự thay thế” cho các tương quan nhân linh thực sự, trực diện. Tin Mừng là câu chuyện về những cuộc gặp gỡ, những hành động, những ánh nhìn, những cuộc chuyện trò trên đường và bên bàn ăn. Tôi mơ một nền truyền thông hôm nay có thể làm chứng cho vẻ đẹp của các cuộc gặp gỡ với người Samari, với Nicôđêmô, với người phụ nữ ngoại tình, với anh mù Báctimêô… như tôi đã viết trong thông điệp mới Dilexit nos: Chúa Giêsu “chú tâm… đến từng người, nhất là các vấn đề và nhu cầu của họ” (số 40). Chúng ta – những người làm truyền thông – được mời gọi làm như vậy, vì khi gặp gỡ Tình Yêu, Tình Yêu của Chúa Giêsu, “chúng ta trở nên có khả năng kết dệt mối dây huynh đệ, nhận ra phẩm giá của từng con người, và cùng nhau chăm sóc ngôi nhà chung của chúng ta” (DN, 217).

Xin hãy giúp tôi làm cho Trái Tim Chúa Giêsu được thế giới nhận biết, bằng lòng trắc ẩn dành cho trái đất đang bị thương tích này. Xin hãy giúp tôi, qua truyền thông, để thế giới “vẫn tiếp tục tiến bước bất chấp chiến tranh, bất bình đẳng kinh tế – xã hội và những cách dùng công nghệ đe dọa tính người của chúng ta, có thể tìm lại điều quan trọng và cần thiết nhất: trái tim của mình” (DN, 31). Xin giúp tôi xây dựng một nền truyền thông trở thành khí cụ của hiệp thông. Dù thế giới đang rung chuyển bởi bạo lực khủng khiếp, chúng ta – các Kitô hữu – vẫn biết nhìn thấy những ngọn lửa hy vọng nhỏ bé, những câu chuyện thiện hảo lớn nhỏ. Chúng ta xác tín sự dữ sẽ không thắng, vì Thiên Chúa là Đấng hướng dẫn lịch sử và cứu độ đời sống chúng ta. Tôi cũng muốn nhắc đến bà Gloria Fontana [vỗ tay]. Hôm nay là ngày làm việc cuối cùng của bà: tôi hy vọng mọi người sẽ tổ chức mừng! Sau bốn mươi tám năm phục vụ – tôi nghĩ bà vào làm ngay ngày Rước Lễ Lần Đầu! – bà đã âm thầm cống hiến nhiều năm, chuyên tâm chép lại các bài diễn văn của Đức Giáo hoàng.

Và tôi muốn nói với anh chị em: chúng ta vẫn cần kỷ luật hơn về tài chính. Anh chị em hãy tìm cách tiết kiệm thêm và tìm
nguồn quỹ khác, vì Tòa Thánh không thể tiếp tục hỗ trợ như hiện nay. Tôi biết đó là tin không vui, nhưng cũng là tin tốt, vì nó khơi dậy sự sáng tạo nơi tất cả anh chị em.

Năm Thánh sẽ khởi đầu trong ít tuần nữa, là cơ hội lớn để làm chứng đức tin và niềm hy vọng của chúng ta cho thế giới. Tôi xin cảm ơn trước về tất cả những gì anh chị em sẽ làm, về sự dấn thân của Bộ trong việc hỗ trợ cả những người hành hương đến Rôma lẫn những người không thể đi, nhưng nhờ các phương tiện truyền thông của Vatican sẽ có thể theo dõi các cử hành Năm Thánh và cảm thấy hiệp nhất với chúng ta. Xin cảm ơn, xin cảm ơn rất nhiều!

Tôi chân thành ban phép lành cho tất cả anh chị em và công việc của anh chị em. Xin anh chị em đừng quên cầu nguyện cho tôi. Xin cảm ơn!

Bản tin Phòng Báo chí Tòa Thánh, ngày 31 tháng 10 năm 2024

Nguồn: To the participants of the Plenary Assembly of the Dicastery for Communication (31 October 2024)

Chuyển ngữ: Tu sĩ Lm. Phêrô Nguyễn Văn Dũng, OFM