Tác Vụ Phó Tế Văn Hoá Trên Lục Địa Kỹ Thuật Số

DIỄN TỪ CỦA ĐỨC THÁNH CHA BÊNÊĐICTÔ XVI

GỬI CÁC THAM DỰ VIÊN KHOÁ HỌP KHOÁNG ĐẠI

HỘI ĐỒNG TOÀ THÁNH VỀ TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI

Tại Sảnh Công Nghị

Thứ Năm, ngày 29 tháng 10 năm 2009

Kính thưa quý Đức Hồng Y,

Kính thưa quý Đức Cha, quý Cha,

Anh chị em thân mến trong Đức Kitô,

Hôm nay, Tôi rất vui được thân ái chào đón anh chị em nhân dịp Khoá họp Khoáng đại của Hội Đồng Toà Thánh về Truyền Thông Xã Hội. Trước hết, Tôi xin chân thành cảm ơn Đức Tổng Giám mục Claudio Maria Celli, Chủ tịch Hội Đồng Toà Thánh, về những lời tốt đẹp ngài đã thay mặt anh chị em gửi đến Tôi. Tôi cũng hân hoan gửi lời chào đến các cộng tác viên của ngài và đến tất cả anh chị em đang có mặt hôm nay, và xin cảm ơn về tất cả những gì anh chị em đóng góp cho công việc của Khoá họp Khoáng đại cũng như cho sứ vụ phục vụ Giáo Hội trong lãnh vực truyền thông xã hội.

Trong những ngày này, anh chị em đang tạm lắng để suy tư về các công nghệ truyền thông mới. Ngay cả một người quan sát bình thường cũng có thể dễ dàng nhận ra rằng trong thời đại chúng ta, nhờ những công nghệ tân tiến nhất, một cuộc cách mạng thực sự và đúng nghĩa đang diễn ra trong lãnh vực truyền thông xã hội, và Giáo Hội ngày càng ý thức về điều đó với tinh thần trách nhiệm lớn hơn. Thật vậy, các công nghệ này làm cho việc truyền thông trở nên nhanh chóng và lan toả sâu rộng, với sự chia sẻ phong phú các ý tưởng và ý kiến. Chúng chuyển tải thông tin và tin tức, làm cho mọi người đều có thể dễ dàng tiếp cận.

Từ lâu, Hội Đồng Toà Thánh về Truyền Thông Xã Hội đã theo sát sự phát triển đáng kinh ngạc và mau lẹ của các phương tiện truyền thông, và đã tận dụng rất nhiều các giáo huấn trong Huấn Quyền của Giáo Hội. Tại đây, Tôi muốn đặc biệt nhắc lại hai Huấn thị Mục vụ: Communio et Progressio của Đức Giáo Hoàng Phaolô VI và Aetatis Novae của Thánh Gioan Phaolô II. Đó là hai văn kiện có uy tín của các Vị Tiền Nhiệm khả kính của Tôi, các ngài đã cổ võ và khuyến khích một sự ý thức sâu xa trong Giáo Hội về những vấn đề này. Hơn nữa, những biến chuyển xã hội lớn lao đã diễn ra trong 20 năm qua đã đòi hỏi và vẫn đang đòi hỏi một sự phân tích cẩn trọng về sự hiện diện và hoạt động của Giáo Hội trong lãnh vực này.

Vị Tôi Tớ Chúa Gioan Phaolô II, trong Thông điệp Redemptoris Missio (1990), đã nhắc lại rằng: “Tuy nhiên, dấn thân vào lãnh vực truyền thông đại chúng không chỉ nhằm củng cố việc rao giảng Tin Mừng. Ở đây còn có một thực tại sâu xa hơn: bởi vì chính việc loan báo Tin Mừng cho nền văn hoá hiện đại ở mức độ rất lớn tùy thuộc vào ảnh hưởng của các phương tiện truyền thông.” Và ngài còn nói thêm: “Không đủ để chỉ sử dụng các phương tiện truyền thông nhằm phổ biến sứ điệp Kitô giáo và giáo huấn chân chính của Giáo Hội. Còn cần phải hội nhập sứ điệp ấy vào trong ‘nền văn hoá mới’ được tạo ra bởi truyền thông hiện đại” (số 37c).

Thật vậy, nền văn hoá hiện đại nảy sinh không chỉ từ nội dung được truyền tải, nhưng ngay từ chính sự hiện hữu của những dạng thức truyền thông mới, vốn sử dụng những loại ngôn ngữ mới, vận dụng các công nghệ mới và tạo ra những thái độ tâm lý mới. Tất cả điều đó là một thách đố đối với Giáo Hội, được mời gọi loan báo Tin Mừng cho con người trong Thiên niên kỷ thứ ba: phải giữ nguyên vẹn nội dung Tin Mừng, nhưng đồng thời làm cho nội dung ấy có thể được hiểu nhờ những phương tiện và phương pháp phù hợp với não trạng và văn hoá hôm nay.

Những phương tiện truyền thông xã hội, như được Công đồng Vaticanô II đề cập tới trong Sắc lệnh Inter Mirifica, ngày nay đã có một khả năng và một vai trò mà vào thời đó khó ai có thể tưởng tượng được. Tính chất đa phương tiện và sự tương tác nội tại trong mỗi loại hình truyền thông mới, ở một mức độ nào đó, đã làm cho nét riêng của từng thành phần đơn lẻ bị giảm đi, và dần dần tạo nên một hệ thống truyền thông gần như mang tính toàn cầu. Vì thế, cho dù chúng ta vẫn phải tôn trọng bản chất riêng của từng phương tiện, nhưng thực tế phát triển của thế giới truyền thông ngày nay ngày càng mời gọi chúng ta nói đến một “hình thức truyền thông duy nhất”, trong đó quy tụ nhiều tiếng nói khác nhau, hoặc nối kết chúng với nhau trong tương quan trực tiếp và hỗ tương.

Anh chị em thân mến, nhiều người trong anh chị em là những chuyên viên trong lãnh vực này và có thể phân tích sâu xa hơn các chiều kích khác nhau của hiện tượng này, nhất là các chiều kích nhân học. Nhân cơ hội này, Tôi muốn mời gọi tất cả những ai phục vụ trong lãnh vực truyền thông của Giáo Hội, cũng như những người có trách nhiệm định hướng mục vụ, hãy quảng đại đáp lại những thách đố mà các công nghệ mới đặt ra cho sứ mạng loan báo Tin Mừng.

Trong Sứ điệp nhân Ngày Thế Giới Truyền Thông Xã Hội năm nay, khi nhấn mạnh tầm quan trọng của các công nghệ mới, Tôi đã khuyến khích những người phụ trách các tiến trình truyền thông ở mọi cấp độ hãy cổ võ một nền văn hoá tôn trọng phẩm giá và giá trị của mỗi con người; hãy thúc đẩy một cuộc đối thoại bén rễ trong việc chân thành tìm kiếm sự thật và tình bạn, không phải như một mục đích tự thân, nhưng như một thực tại có khả năng làm triển nở các ân huệ nơi mỗi người để đặt chúng phục vụ cộng đồng nhân loại. Bằng cách này, Giáo Hội thi hành điều mà chúng ta có thể gọi là một “tác vụ phó tế văn hoá” (diaconate of culture) trên “lục địa kỹ thuật số” hiện nay, tiếp tục tiến bước để loan báo Tin Mừng, lời duy nhất có thể cứu độ nhân loại.

Nhiệm vụ của Hội Đồng Toà Thánh về Truyền Thông Xã Hội là phải hiểu sâu xa mọi yếu tố của “văn hoá truyền thông mới”, khởi đi từ các khía cạnh luân lý, và thi hành một sứ vụ định hướng và hướng dẫn, nhằm giúp các Giáo Hội địa phương nhận ra tầm quan trọng của truyền thông, vốn nay đã trở thành một chiều kích cố định và không thể thiếu trong mọi chương trình mục vụ. Hơn nữa, chính bản chất của các phương tiện truyền thông mới cho phép thực hiện những hoạt động tham vấn, liên đới và phối hợp ngay cả trên quy mô rộng lớn và trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay. Điều này, ngoài việc gia tăng hiệu quả của việc phổ biến sứ điệp Tin Mừng, đôi khi còn giúp tránh được sự phân tán vô ích về năng lực và nguồn lực.

Đối với các tín hữu, việc lượng giá cần thiết về các công nghệ truyền thông mới luôn phải được nâng đỡ bởi một cái nhìn đức tin liên lỉ, ý thức rằng, vượt lên trên những phương tiện được sử dụng, hiệu quả của việc loan báo Tin Mừng trước hết tuỳ thuộc vào hoạt động của Chúa Thánh Thần, Đấng hướng dẫn Giáo Hội và hành trình của nhân loại.

Anh chị em thân mến, năm nay đánh dấu kỷ niệm 50 năm thành lập Filmoteca Vaticana (Kho Lưu Trữ Phim Ảnh Toà Thánh) do Vị Tiền Nhiệm khả kính của Tôi là Chân phước Gioan XXIII thành lập. Đây là một cơ quan đã sưu tầm và phân loại các tư liệu phim từ năm 1896 cho đến hôm nay, nhằm trình bày lịch sử của Giáo Hội. Hơn nữa, Filmoteca Vaticana đang sở hữu một gia sản văn hoá phong phú, thuộc về toàn thể nhân loại. Khi bày tỏ lòng biết ơn nồng hậu về những gì đã được thực hiện, Tôi khích lệ việc tiếp tục công trình sưu tầm quý báu này, vốn ghi lại những chặng đường của hành trình Kitô giáo qua những chứng từ đầy sức gợi tưởng (evocative) của hình ảnh, để gia sản ấy được gìn giữ và được nhiều người biết đến.

Với anh chị em hiện diện nơi đây, một lần nữa Tôi muốn nói lời “cám ơn” vì những đóng góp anh chị em dành cho Giáo Hội trong một lãnh vực quan trọng như lãnh vực truyền thông xã hội. Tôi bảo đảm với anh chị em về lời cầu nguyện của Tôi, để cho công việc của Hội Đồng Toà Thánh của anh chị em tiếp tục sinh nhiều hoa trái. Tôi khẩn cầu cho từng người và mọi người ở đây sự chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria, và Tôi ban cho tất cả anh chị em Phép Lành Tông Toà.

Nguồn: To participants in the Plenary Assembly of the Pontifical Council for Social Communications (October 29, 2009)

Chuyển ngữ: Tu sĩ Lm. Phêrô Nguyễn Văn Dũng, OFM.