Lý thuyết thanh lọc cảm xúc trong truyền thông đại chúng

LÝ THUYẾT THANH LỌC CẢM XÚC TRONG TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG

Dẫn nhập

Dr. Seymour Feshbach là một giáo sư nổi bật thuộc khoa Tâm lý học tại University of California, Los Angeles (UCLA). Ông sinh tại New York City vào năm 1925. Năm 1951, ông nhận bằng tiến sĩ tâm lý học tại Yale University.

Sau đó, ông trở thành giảng viên tại Pennsylvania University cho đến năm 1963. Từ thập niên 1960, ông đặc biệt tích cực trong các nghiên cứu về bạo lực truyền thông và truyền hình. Ông được biết đến rộng rãi nhờ việc hình thành giả thuyết thanh lọc cảm xúc trong lĩnh vực truyền thông đại chúng.

Tổng quan về lý thuyết thanh lọc cảm xúc

Lý thuyết thanh lọc cảm xúc giữ một vị trí quan trọng trong các thảo luận về những hệ quả liên quan đến mức độ nghiêm trọng của truyền thông đại chúng và những ảnh hưởng sâu rộng của nó qua thời gian.

Thanh lọc cảm xúc đóng vai trò như một yếu tố thanh tẩy đối với các nguồn thông tin tập thể, chẳng hạn như phát thanh, truyền hình, báo chí và Internet. Các phương tiện này có thể không tránh khỏi việc chứa đựng những hình ảnh khó chịu, không chỉ gây hại cho công chúng tiếp nhận, mà còn có thể trở thành phương tiện phá hoại đối với lối suy nghĩ của những người trẻ tuổi hoặc những nhóm khán giả dễ bị ảnh hưởng nhất của truyền thông đại chúng.

Trong bối cảnh các chất liệu truyền thông ngày càng trở nên đáng lo ngại, sự hiện diện của thanh lọc cảm xúc ở giữa thực trạng ấy có thể được ví như một miếng bọt biển có khả năng tẩy rửa và cứu vãn. Nó hoạt động như một yếu tố làm sạch những vùng nước đục ngầu trong thế giới truyền thông đại chúng.

Việc áp dụng các biện pháp khẳng định của giả thuyết thanh lọc cảm xúc có thể làm giảm bớt sức đẩy đáng báo động của sự dung tục, những nỗi nghi ngại và những cách hiểu sai lệch về truyền thông đại chúng. Tuy nhiên, điều này không nhất thiết phải được hiểu theo nghĩa đen, nhưng có thể được biểu lộ trong khả năng sáng tạo tinh thần của người trình diễn hoặc người tiếp nhận.

Lý thuyết xét cách chi tiết

Việc xem các chương trình giải trí thuộc thể loại bi kịch hoặc thảm họa có thể giúp một người, nhất là người không thể cưỡng lại sức hấp dẫn của kịch tính, tìm được một lối thoát khỏi các cảm xúc tiêu cực như bi quan, thương cảm, sợ hãi hoặc giận dữ.

Những cá nhân trải qua các cảm xúc đối nghịch hoặc khó chịu có thể được xem là đạt đến một sự thanh lọc nội tâm và một sự gột rửa tinh thần sau khi chứng kiến cách các diễn viên thể hiện những vai diễn được giao trong một tác phẩm nhất định. Các vai diễn ấy thường trình bày những bất an kịch tính, những khó khăn đời thường và những đau khổ của đời sống.

Đây là nền tảng của lý thuyết thanh lọc cảm xúc, một lý thuyết cũng được xem là có lợi cho sự lành mạnh của cá nhân và cộng đồng nơi người ấy sinh sống. Lý do là vì cá nhân có thể đưa những xáo trộn nội tâm của mình ra bên ngoài, đồng thời tinh luyện chúng trong một cách thế văn minh, lành mạnh và có thể chấp nhận được.

Tuy nhiên, ý niệm về cách truyền thông cần được đánh giá vẫn còn khá mơ hồ. Bất chấp sự chồng chất của các yếu tố như tính trung lập, sự thiếu cá tính hoặc thiếu đồng thuận, bản chất nhất thời của truyền thông, cũng như những mong muốn của khán giả có thể cản trở động lực tiếp nhận, các khoa học ứng dụng đương đại vẫn hỗ trợ các tổ chức truyền thông trong việc tiếp cận đúng đối tượng khán giả mục tiêu. Nhờ đó, họ có thể bảo vệ và chuyển tải phần thông tin của mình theo hướng giảm nhẹ căng thẳng hoặc hóa giải tác động tiêu cực.

Phạm vi và tính nhất quán

Xét trong phạm vi rộng lớn của lý thuyết thanh lọc cảm xúc, có thể nói lý thuyết này thuộc về một lãnh vực có tầm bao quát gần như không giới hạn, nhất là khi các chất liệu thị giác trong truyền thông đại chúng ngày càng phát triển.

Tuy nhiên, lý thuyết này cũng có thể được nhận thấy trong tâm lý học và các lĩnh vực liên quan của nó. Nó cũng được biểu lộ trong thế giới nghệ thuật, và hơn hết, trong đời sống thường ngày của từng cá nhân cũng như trong cảm thức thẩm mỹ.

Có thể nói rằng chức năng giải tỏa cảm xúc vận hành song song với những trạng thái tinh thần có nguy cơ rơi vào buồn chán hoặc suy sụp. Những khán giả bị lôi cuốn có thể được chữa lành nhờ những cuộc gặp gỡ của họ với nghệ thuật điện ảnh, âm nhạc hoặc hình ảnh. Đồng thời, những cá nhân thực sự đau bệnh cũng có thể được hỗ trợ y khoa qua các kỹ thuật biểu đạt.

Mục đích của lý thuyết này không chỉ được các chuyên gia nhìn nhận, mà còn được nhận ra bởi từng cá nhân, nhất là những người đã trải nghiệm nó và được thanh luyện khỏi những xáo động nội tâm của mình.

Sau khi được đổi mới khỏi lớp vỏ cũ, những cá nhân đã kinh nghiệm sự chữa lành cách trực tiếp tin tưởng sâu xa rằng “lý thuyết thanh lọc cảm xúc” không đơn thuần là một cuộc thoát ly đầy tính bi kịch khỏi những cảm thức cô đơn mà họ nhận được qua việc xem truyền hình. Quan trọng hơn, lý thuyết này còn đem lại nơi họ một sự biến đổi đạo đức toàn diện.

Nó tạo nên nơi họ một phiên bản mới của chính mình, ít bị chi phối bởi những khuynh hướng tiêu cực hơn. Quan điểm này ngày càng được ủng hộ rộng rãi theo thời gian cho đến hiện nay, và vẫn được xem là một trong những lập trường đáng chú ý nơi nhiều chuyên gia trong lĩnh vực các lý thuyết truyền thông.

Ví dụ

Bộ phim “Fight Club”, phát hành năm 1999, do David Fincher đạo diễn, với sự tham gia của Brad Pitt, Edward Norton và Helena Bonham Carter, là một ví dụ rất phù hợp cho loại lý thuyết này. Có thể nói, bộ phim xoay quanh tình trạng vô luật lệ và sự hỗn loạn khó diễn tả.

Trong phim, một nhân vật kể chuyện vô danh qua hình thức “voice-over”, do Edward Norton thủ vai, mắc chứng mất ngủ. Khi tham gia vào một nhóm hỗ trợ dành cho các bệnh nhân ung thư tinh hoàn, anh đạt được một hình thức thanh lọc cảm xúc của riêng mình sau khi lừa các bệnh nhân tin rằng anh cũng đang chịu đựng cùng một căn bệnh.

Sau khi mất nhà trong một vụ nổ bẩn thỉu, anh gọi cho một người bán xà phòng do Brad Pitt thủ vai, người mà anh đã gặp trên chuyến bay trở về nhà. Tyler yêu cầu anh đấm vào mặt mình. Cuộc đấu tay đôi bằng nắm đấm trần giữa họ tiếp tục, cho đến khi nó khơi dậy nơi nhiều người đàn ông ý muốn thành lập một “Fight Club” do Tyler đứng đầu, nơi họ có thể lao vào đánh nhau như một hình thức giải trí.

Một người phụ nữ nghiện chất kích thích tên là Marla, do Helena Bonham Carter thủ vai, cố gắng liên lạc với nhân vật “voice-over”, nhưng cuối cùng lại có quan hệ tình dục với Tyler. Bộ phim nói về sự thao túng tinh thần, trong đó một kẻ “điều khiển” đầy mưu mẹo rốt cuộc lại phát hiện rằng chính mình dường như mới là người bị điều khiển vào cuối câu chuyện.

TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG

Các lý thuyết và chủ đề liên quan trong truyền thông đại chúng bao gồm:

Lý thuyết thiết lập nghị trình
Mô hình truyền thông của Aristotle
Lý thuyết độc đoán
Lý thuyết thanh lọc cảm xúc trong truyền thông đại chúng
Mô hình truyền thông De Fleur
Truyền thông phát triển
Phân tích diễn ngôn: Quyền lực của ngôn ngữ truyền thông
Giáo dục giải trí
Đóng khung
Chức năng của truyền thông đại chúng
Lý thuyết gác cổng thông tin
Mô hình tổng quát của Gerbner
Các cộng đồng tưởng tượng của Benedict Anderson
Báo chí: Định nghĩa, các loại hình và ví dụ
Lý thuyết khoảng cách tri thức
Mô hình Lasswell
Lý thuyết tự do báo chí
Lý thuyết hiệu ứng giới hạn
Lý thuyết viên đạn thần kỳ hoặc kim tiêm dưới da trong truyền thông
Truyền thông đại chúng: Phương tiện truyền thông đại chúng truyền thống và hiện đại
Lý thuyết ý nghĩa của sự trình hiện truyền thông
Dân chủ truyền thông
Lý thuyết phụ thuộc truyền thông
Lý thuyết bất mãn truyền thông
Lý thuyết độ phong phú truyền thông
Lý thuyết phương tiện
Lý thuyết quản lý tâm trạng
Lý thuyết dòng chảy truyền thông nhiều bước
Lý thuyết chuẩn mực: Bốn lý thuyết về báo chí
Lý thuyết trò chơi
Khơi gợi
Lý thuyết tiếp nhận
Mô hình truyền thông Riley & Riley
Lý thuyết trách nhiệm xã hội
Lý thuyết truyền thông Xô viết
Thuyết quyết định luận công nghệ
Lý thuyết vòng xoáy im lặng
Lý thuyết dòng chảy hai bước
Các loại lý thuyết truyền thông: Giải thích ngắn gọn
Các loại hình truyền thông đại chúng: Đặc điểm và ví dụ
Tìm hiểu truyền thông đại chúng và báo chí
Lý thuyết sử dụng và thỏa mãn
Mô hình truyền thông Westley và MacLean
Hội tụ truyền thông là gì: Các loại hình và ví dụ
Quản trị truyền thông là gì: Các loại hình và ví dụ

Lý thuyết thanh lọc cảm xúc trong truyền thông đại chúng

Cùng chuyên mục