Lý thuyết Gác cổng thông tin
LÝ THUYẾT GÁC CỔNG trong các Mô hình Truyền thông, Truyền thông Đại chúng, Tâm lý học, Khoa học Hành vi và Khoa học Xã hội
Kurt Zadek Lewin, 1890–1947, sinh tại Đức. Ông là một nhà tâm lý học lỗi lạc và là một trong những người tiên phong trong lĩnh vực Tâm lý học xã hội. Ông đã phát triển các khái niệm tâm lý học về “trường” tâm lý và “không gian sống”, nhằm tìm hiểu hành vi con người, đặc biệt trong tương quan với toàn bộ không gian sống của con người.
Các nghiên cứu của Lewin chủ yếu nhằm tìm hiểu thế giới riêng của mỗi cá nhân, bao gồm các chiều kích thể lý, tinh thần và xã hội. Việc tìm hiểu này được thực hiện qua sự tương tác thường xuyên giữa ký ức, ước muốn và mục tiêu của con người. Các công trình của ông cũng giúp làm sáng tỏ mối tương quan giữa thái độ và hành vi nơi các nhóm cũng như nơi từng cá nhân.
Kurt Lewin đã đặt ra thuật ngữ “gác cổng” (gatekeeping). Theo nghĩa căn bản, thuật ngữ này chỉ việc ngăn chặn những điều không mong muốn hoặc vô ích bằng cách sử dụng một “cánh cổng”. Trong tiến trình ấy, người đưa ra quyết định được gọi là “người gác cổng” (gatekeeper). Ban đầu, khái niệm này được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực tâm lý học. Về sau, nó được tiếp nhận và phát triển trong lĩnh vực truyền thông. Ngày nay, đây là một trong những lý thuyết thiết yếu của truyền thông học.
Khái niệm
Người gác cổng quyết định thông tin nào được chuyển đến một nhóm hay một cá nhân, và thông tin nào không được chuyển đi. Trong bối cảnh này, người gác cổng là tác nhân đưa ra quyết định, có khả năng định hướng dòng thông tin trong toàn bộ hệ thống xã hội. Người gác cổng cũng chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, chẳng hạn như xã hội, văn hóa, đạo đức và chính trị.
Dựa trên những ảnh hưởng cá nhân hoặc xã hội, họ cho phép một số thông tin được chuyển đến nhóm. Qua tiến trình này, những thông tin không mong muốn, nhạy cảm hoặc gây tranh cãi sẽ bị người gác cổng loại bỏ. Điều đó góp phần kiểm soát xã hội hoặc một nhóm người, đồng thời hướng dẫn họ đi theo một định hướng được xem là đúng đắn. Trong gia đình, người mẹ giữ vai trò quan trọng, vì bà phải quyết định điều gì cần thiết cho con cái và điều gì cần tránh.
Trong môi trường truyền thông tin tức, biên tập viên giữ vai trò then chốt. Người ấy phải quyết định loại tin tức nào sẽ được công bố và loại tin tức nào không nên được đăng tải. Mỗi ngày, một kênh tin tức tiếp nhận nhiều tin bài khác nhau từ khắp nơi trên thế giới. Mỗi kênh truyền thông có các chuẩn mực đạo đức và chính sách riêng. Dựa vào đó, biên tập viên quyết định tin bài nào sẽ được xuất bản hoặc phát sóng. Trong một số trường hợp, có những tin bài bị biên tập viên từ chối vì chính sách của tổ chức, hoặc vì nội dung ấy không phù hợp để công bố.
Ví dụ
Một kênh tin tức quốc tế trong một ngày có thể nhận được nhiều tin bài khác nhau, chẳng hạn: các vấn đề khủng bố quốc tế, các cuộc thảo luận của Liên Hiệp Quốc, đấu bò tại Texas, và những hành vi xúc phạm tôn giáo trong cộng đồng quốc tế.
Một kênh tin tức không thể trình chiếu tất cả các tin bài ấy cho khán giả, vì điều đó có thể ảnh hưởng đến uy tín của kênh trước công chúng cũng như đến chính sách của tổ chức.
Trong trường hợp này, biên tập viên quyết định lựa chọn các tin bài. Cụ thể, người ấy có thể không trình chiếu tin về đấu bò tại Texas, vì đây không phải là một câu chuyện được quan tâm rộng rãi trên bình diện quốc tế. Đồng thời, kênh tin tức cũng không thể trình chiếu các nội dung xúc phạm tôn giáo, vì chúng có thể trực tiếp gây tổn thương cho khán giả và cũng có thể ảnh hưởng đến chính sách của tổ chức.
Trái lại, các vấn đề khủng bố quốc tế và các cuộc thảo luận của Liên Hiệp Quốc là những tin tức mang tính phổ quát, được quan tâm rộng rãi, và không gây ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của kênh trước công chúng cũng như đến chính sách của tổ chức.
Các tin bài
N1: Đấu bò tại Texas
N2: Các vấn đề khủng bố quốc tế
N3: Các cuộc thảo luận của Liên Hiệp Quốc
N4: Xúc phạm tôn giáo trong cộng đồng quốc tế
Người gác cổng
Tổng biên tập
Các tin bài được lựa chọn
N2: Các vấn đề khủng bố quốc tế
N3: Các cuộc thảo luận của Liên Hiệp Quốc
Các tin bài bị loại bỏ, xét theo mức độ phổ biến
N1: Đấu bò tại Texas
Các tin bài bị loại bỏ, xét theo chính sách
N4: Xúc phạm tôn giáo trong cộng đồng quốc tế
TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG
Các lý thuyết và chủ đề liên quan trong truyền thông đại chúng bao gồm:
Lý thuyết thiết lập nghị trình
Mô hình truyền thông của Aristotle
Lý thuyết độc đoán
Lý thuyết thanh lọc cảm xúc trong truyền thông đại chúng
Mô hình truyền thông De Fleur
Truyền thông phát triển
Phân tích diễn ngôn: Quyền lực của ngôn ngữ truyền thông
Giáo dục giải trí
Đóng khung
Chức năng của truyền thông đại chúng
Lý thuyết gác cổng thông tin
Mô hình tổng quát của Gerbner
Các cộng đồng tưởng tượng của Benedict Anderson
Báo chí: Định nghĩa, các loại hình và ví dụ
Lý thuyết khoảng cách tri thức
Mô hình Lasswell
Lý thuyết tự do báo chí
Lý thuyết hiệu ứng giới hạn
Lý thuyết viên đạn thần kỳ hoặc kim tiêm dưới da trong truyền thông
Truyền thông đại chúng: Phương tiện truyền thông đại chúng truyền thống và hiện đại
Lý thuyết ý nghĩa của sự trình hiện truyền thông
Dân chủ truyền thông
Lý thuyết phụ thuộc truyền thông
Lý thuyết bất mãn truyền thông
Lý thuyết độ phong phú truyền thông
Lý thuyết phương tiện
Lý thuyết quản lý tâm trạng
Lý thuyết dòng chảy truyền thông nhiều bước
Lý thuyết chuẩn mực: Bốn lý thuyết về báo chí
Lý thuyết trò chơi
Khơi gợi
Lý thuyết tiếp nhận
Mô hình truyền thông Riley & Riley
Lý thuyết trách nhiệm xã hội
Lý thuyết truyền thông Xô viết
Thuyết quyết định luận công nghệ
Lý thuyết vòng xoáy im lặng
Lý thuyết dòng chảy hai bước
Các loại lý thuyết truyền thông: Giải thích ngắn gọn
Các loại hình truyền thông đại chúng: Đặc điểm và ví dụ
Tìm hiểu truyền thông đại chúng và báo chí
Lý thuyết sử dụng và thỏa mãn
Mô hình truyền thông Westley và MacLean
Hội tụ truyền thông là gì: Các loại hình và ví dụ
Quản trị truyền thông là gì: Các loại hình và ví dụ
Chưa có Đánh giá/Bình luận nào được đăng.
Hãy trở thành người đầu tiên đóng góp nội dung cho Bài viết này.
