Giải trí giáo dục
GIẢI TRÍ GIÁO DỤC
Trong các lĩnh vực truyền thông đại chúng và truyền thông thị giác
Dẫn nhập
Khi truyền hình mới bắt đầu xuất hiện và trong nhiều năm sau đó, các chương trình chủ yếu tập trung vào việc cung cấp giải trí hoặc thông tin. Tính chất giải trí của các chương trình bảo đảm cho chúng có được sự yêu thích rộng rãi. Chúng vượt qua nhiều ranh giới xã hội khác nhau và thu hút một lượng lớn khán giả theo dõi thường xuyên.
Tuy nhiên, vấn đề nảy sinh khi người ta nhận thấy rằng các chương trình giải trí này gia tăng mức độ phổ biến bằng cách đưa vào những yếu tố như tình dục và bạo lực nhằm thu hút thêm người xem. Sự lựa chọn thay thế cho các chương trình ấy lại là những chương trình giáo dục khô khan, thiếu các yếu tố hấp dẫn. Các chương trình giáo dục này chỉ tập trung vào việc tái tạo tri thức sách vở, mà không quan tâm đúng mức đến cách thức trình bày hoặc đóng gói thông tin. Vì thế, công chúng dường như chỉ có hai loại chương trình để lựa chọn. Từ đó nảy sinh cảm nhận rằng sức mạnh của truyền hình chưa được sử dụng cho một thiện ích lớn lao hơn.
Vào thời điểm ấy, năm 1969, Simplemente Maria hay Simply Mary, một bộ phim truyền hình nhiều tập của Peru, bắt đầu được phát sóng và nhanh chóng đạt được thành công phi thường trong thế giới Mỹ Latinh. Bộ phim rất hấp dẫn về mặt giải trí khi kể lại cuộc đời của một phụ nữ nông thôn chuyển đến thành phố và trở thành người giúp việc. Người giúp việc khiêm tốn này dần dần biến đổi cuộc đời mình khi học may và tham gia các lớp xóa mù chữ dành cho người lớn. Cuối cùng, cô xây dựng được đế chế thời trang của riêng mình.
Câu chuyện từ nghèo khó vươn lên giàu có ấy đã chạm đến tâm hồn khán giả. Họ bị tác động sâu sắc bởi những lựa chọn của nhân vật chính. Nhiều người hơn đã đăng ký tham gia các lớp học xóa mù chữ cho người lớn và học may. Ngay cả doanh số bán máy may Singer, thương hiệu mà nhân vật chính sử dụng trong phim, cũng tăng lên. Những người giúp việc cho biết họ được chủ đối xử tốt hơn. Đến khi bộ phim kết thúc vào năm 1971, nhiều vấn đề đã được thảo luận, từ những khó khăn mà phụ nữ di cư phải đối diện cho đến khả năng chấp nhận các mối tình khác sắc tộc.
Kết quả đáng ngạc nhiên này cho thấy khán giả không chỉ được giải trí, mà còn được giáo dục về mặt xã hội. Như thế, khái niệm giải trí giáo dục đã ra đời.
Miguel Sabido, một nhà sản xuất và đạo diễn truyền hình, đã cố gắng giải thích hiện tượng này bằng cách vận dụng nhiều lý thuyết truyền thông và hành vi khác nhau. Theo ông, các chương trình giải trí giáo dục có thể được sử dụng để tác động đến xã hội. Từ năm 1975 đến năm 1982, ông đã sản xuất bảy bộ phim truyền hình nhiều tập tại Mexico nhằm chứng minh điều đó. Những chương trình này vừa thành công về mặt thương mại vừa cổ võ hành vi thân xã hội.
Trong bộ phim truyền hình nhiều tập Ven Conmigo nghĩa là Come with Me, từng có một nhân vật đến trung tâm xóa mù chữ cho người lớn để nhận một cuốn sách nhỏ. Ngày hôm sau, rất đông người đã xem chương trình kéo đến chính trung tâm được giới thiệu trong phim để xin bản sách nhỏ cho mình. Tác động của chương trình mạnh mẽ đến mức trong thời gian Ven Conmigo được phát sóng, số người ghi danh tại các trung tâm giáo dục người lớn đã tăng vọt.
Vì thế, giải trí giáo dục là một chiến lược truyền thông và là một tiến trình trong đó các thông điệp truyền thông được hoạch định và sáng tạo với mục đích vừa giải trí vừa giáo dục công chúng, để họ có thể sống một đời sống hạnh phúc, an toàn và giàu giá trị. Trước hết, các chương trình này thu hút sự chú ý của đại chúng bằng yếu tố giải trí. Sau đó, chúng giáo dục công chúng theo một cách thức dễ hiểu và dễ tiếp nhận.
Các chương trình giải trí giáo dục kết hợp những yếu tố tốt nhất của chương trình giải trí và chương trình giáo dục nhằm thu hút khán giả bằng những sản phẩm có chất lượng. Các chương trình này có tính chất thoát ly thực tại và giới thiệu cho người xem một thế giới mới. Khán giả bị cuốn hút bởi những câu chuyện về những con người giống như họ, những người gặp phải nhiều thách đố khác nhau và tìm cách giải quyết chúng. Công chúng dần gắn bó cả về cảm xúc lẫn trí tuệ với cuộc đời của các nhân vật chính. Các hành động, giá trị, niềm tin và lựa chọn của những nhân vật ấy được trình bày như những chuẩn mực đáng noi theo. Cuối cùng, khán giả học được những cách thức giải quyết vấn đề và được khơi hứng để học những điều mới.
Các chương trình giải trí giáo dục nhanh chóng bắt đầu hoạt động như những công cụ thúc đẩy sự thay đổi, đồng thời góp phần làm biến đổi các cấu trúc và chức năng trong các hệ thống xã hội. Giải trí giáo dục vận hành theo hai cách để tạo nên những thay đổi trong thái độ và hành vi. Nó có thể tác động ở cấp độ cá nhân, hoặc tạo ra một bầu khí thay đổi bằng cách ảnh hưởng đến xã hội trong đó chúng ta đang sống.
Giải trí giáo dục đã được sử dụng thành công để bàn về nhiều vấn đề như HIV/AIDS, quyền của phụ nữ, tệ nạn của hồi môn, giáo dục người lớn, kế hoạch hóa gia đình, v.v. Chẳng hạn, bộ phim truyền hình nhiều tập Hum Log nghĩa là We the People, được phát sóng tại Ấn Độ từ năm 1984 đến năm 1985. Bộ phim gồm 156 tập, đề cập đến nhiều vấn đề, từ kế hoạch hóa gia đình, địa vị bình đẳng của phụ nữ cho đến sự hòa thuận trong gia đình. Bộ phim rất được yêu thích, đạt tỷ suất người xem 90% tại các thành phố nói tiếng Hindi ở miền Bắc Ấn Độ. Tuy nhiên, vì chương trình tập trung nhiều hơn vào giải trí hơn là giáo dục, người xem tuy có được nhận thức, nhưng rất ít người thực sự thay đổi hành vi.
Thành công của các chương trình giải trí giáo dục
Thành công của các chương trình giải trí giáo dục nằm ở khả năng tiếp cận những nhóm người vốn thường khó tiếp cận, đồng thời truyền đạt thông tin cho những người vốn thường kháng cự các thông điệp thân xã hội. Các chương trình giải trí giáo dục có khả năng tự duy trì vì chúng có thể tự trang trải chi phí mà không hy sinh mục tiêu giáo dục.
Hình thức này được sử dụng nhiều hơn tại các quốc gia đang phát triển, nơi mức độ bão hòa truyền thông chưa nghiêm trọng như tại các quốc gia phát triển, vốn là nơi truyền thông thường đưa ra những thông điệp mâu thuẫn nhau. Từ truyền hình, ngày nay giải trí giáo dục đã mở rộng sang nhiều định dạng khác nhau như phim ảnh, chương trình tọa đàm, phim hoạt hình, truyện tranh, sân khấu, v.v.
TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG
Các lý thuyết và chủ đề liên quan trong truyền thông đại chúng bao gồm:
Lý thuyết thiết lập nghị trình
Mô hình truyền thông của Aristotle
Lý thuyết độc đoán
Lý thuyết thanh lọc cảm xúc trong truyền thông đại chúng
Mô hình truyền thông De Fleur
Truyền thông phát triển
Phân tích diễn ngôn: Quyền lực của ngôn ngữ truyền thông
Giáo dục giải trí
Đóng khung
Chức năng của truyền thông đại chúng
Lý thuyết gác cổng thông tin
Mô hình tổng quát của Gerbner
Các cộng đồng tưởng tượng của Benedict Anderson
Báo chí: Định nghĩa, các loại hình và ví dụ
Lý thuyết khoảng cách tri thức
Mô hình Lasswell
Lý thuyết tự do báo chí
Lý thuyết hiệu ứng giới hạn
Lý thuyết viên đạn thần kỳ hoặc kim tiêm dưới da trong truyền thông
Truyền thông đại chúng: Phương tiện truyền thông đại chúng truyền thống và hiện đại
Lý thuyết ý nghĩa của sự trình hiện truyền thông
Dân chủ truyền thông
Lý thuyết phụ thuộc truyền thông
Lý thuyết bất mãn truyền thông
Lý thuyết độ phong phú truyền thông
Lý thuyết phương tiện
Lý thuyết quản lý tâm trạng
Lý thuyết dòng chảy truyền thông nhiều bước
Lý thuyết chuẩn mực: Bốn lý thuyết về báo chí
Lý thuyết trò chơi
Khơi gợi
Lý thuyết tiếp nhận
Mô hình truyền thông Riley & Riley
Lý thuyết trách nhiệm xã hội
Lý thuyết truyền thông Xô viết
Thuyết quyết định luận công nghệ
Lý thuyết vòng xoáy im lặng
Lý thuyết dòng chảy hai bước
Các loại lý thuyết truyền thông: Giải thích ngắn gọn
Các loại hình truyền thông đại chúng: Đặc điểm và ví dụ
Tìm hiểu truyền thông đại chúng và báo chí
Lý thuyết sử dụng và thỏa mãn
Mô hình truyền thông Westley và MacLean
Hội tụ truyền thông là gì: Các loại hình và ví dụ
Quản trị truyền thông là gì: Các loại hình và ví dụ
Chưa có Đánh giá/Bình luận nào được đăng.
Hãy trở thành người đầu tiên đóng góp nội dung cho Bài viết này.
